Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 8

Varṇāśrama-ācāra: Common Virtues, Varṇa Duties, and the Four Āśramas

Devanagari script

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या द्विजाः प्रोक्तास्त्रयस्तथा । मातृतश्चोपनयनाद्दिजत्वं प्राप्यते त्रिभिः ॥ ८ ॥

Transliteration

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā dvijāḥ proktāstrayastathā | mātṛtaścopanayanāddijatvaṃ prāpyate tribhiḥ || 8 ||

Translation

Bà-la-môn, Sát-đế-lợi và Phệ-xá—ba giai tầng ấy được gọi là “nhị sinh” (dvija). Với ba giai tầng này, địa vị nhị sinh đạt được nhờ lễ upanayana (thọ giới nhập môn), theo quy định liên hệ đến dòng mẹ.

Word by Word

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• क्षत्रियाः: Kshatriyas
• क्षत्रियाः: Karta (कर्ता/Subject; coordinate)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• वैश्याः: Vaishyas
• वैश्याः: Karta (कर्ता/Subject; coordinate)
• Type: Noun
• Root: वैश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• द्विजाः: twice-born
• द्विजाः: Karta (कर्ता/Subject; predicate class)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः द्वि+ज (कर्मधारय/उपपद: ‘द्वितीयं जन्म यस्य’)

• प्रोक्ताः: are declared
• प्रोक्ताः: Kriya (क्रिया/Predicate; passive participle)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past Passive Participle) ‘प्रोक्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-भाव (are said/called)

• त्रयः: three
• त्रयः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण/Appositive)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक/संख्या)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण (द्विजाः इत्यस्य)

• तथा: likewise
• तथा: Nipata (निपात/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक (so, likewise)

• मातृतः: from the mother (by birth)
• मातृतः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: मातृ (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्ययीभावार्थ)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘from the mother’s side/from birth’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• उपनयनात्: from the initiation (upanayana)
• उपनयनात्: Apadana (अपादान/Ablative source)
• Type: Noun
• Root: उपनयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• द्विजत्वम्: the state of being twice-born
• द्विजत्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: द्विजत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाववाचक तद्धित (त्व) ‘द्विजस्य भावः’; समासाधार ‘द्विज+त्व’

• प्राप्यते: is attained
• प्राप्यते: Kriya (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)

• त्रिभिः: by the three (classes)
• त्रिभिः: Karana (करण/Instrument/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: त्रि (प्रातिपदिक/संख्या)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; संख्याशब्द

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It defines who is eligible for the dharmic discipline of Vedic study and ritual life: the ‘second birth’ is not merely social, but a samskara-based entry into responsibility—study, restraint, and prescribed duties.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By establishing upanayana as a gateway to Vedic adhikara (eligibility), it supports the disciplined life that traditionally culminates in devotion—regular worship, mantra-japa, and dharma performed as an offering to the Divine.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to samskara-vidhi (ritual procedure) and eligibility rules, which rely on Kalpa (ritual manuals) and Vyākaraṇa/Nirukta for correct mantra usage and meaning during upanayana and subsequent rites.