Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 43

Śuka’s Yoga-ascent, the Echo of ‘Bhoḥ’, and the Vaikuṇṭha Vision

Devanagari script

वैमानिकैः सुरैर्जुष्टं विरजापरिचेष्टितम् । यं भांतमनुभांत्येते लोकाः सर्वेऽपि नारद ॥ ४३ ॥

Transliteration

vaimānikaiḥ surairjuṣṭaṃ virajāpariceṣṭitam | yaṃ bhāṃtamanubhāṃtyete lokāḥ sarve'pi nārada || 43 ||

Translation

Hỡi Nārada, Thực Tại Tối Thượng ấy được chư thiên ngự trên các vimāna phụng sự, và không hề bị động bởi hoạt dụng của rajas (dục động). Khi Ngài chiếu sáng, mọi thế giới này đều rạng ngời theo Ngài.

Word by Word

• वैमानिकैः: by the celestial (vimāna-dwellers)
• वैमानिकैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: वैमानिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सुरैः: by gods
• सुरैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• जुष्टम्: frequented/cherished
• जुष्टम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जुष्ट (कृदन्त; √जुष् धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; (here as adjective of ‘vaikuṇṭham’ understood)

• विरजा-परिचेष्टितम्: served by Virajā
• विरजा-परिचेष्टितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विरजा (प्रातिपदिक) + परिचेष्टित (कृदन्त; √चेष्ट् धातु, परि-उपसर्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विरजया परिचेष्टितम् = attended/served by Virajā)

• यम्: whom/which
• यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक relative pronoun

• भान्तम्: shining
• भान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भान्त (कृदन्त; √भा धातु)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (शतृ/शानचर्थे भावः; here as present participial sense), द्वितीया, एकवचन; ‘shining’

• अनुभान्ति: shine after/reflect
• अनुभान्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भा (धातु) उपसर्गः अनु-
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• एते: these
• एते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• लोकाः: worlds
• लोकाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (लोकाः)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक particle (‘also/even’)

• नारद: O Nārada
• नारद: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Suras (devas)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that the Supreme is self-effulgent and beyond rajas (passion), and that the cosmos has no independent luminosity—everything shines only by reflecting or depending upon That Reality.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By presenting the Supreme as the source of all light and glory, it directs devotion toward the self-luminous Lord rather than toward secondary powers; even devas are shown as attendants, implying bhakti should culminate in the Highest.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A practical takeaway aligned with Vedānta and Vyākaraṇa-style precision is the technical use of 'rajas' as a guṇa (quality of nature): liberation-oriented practice requires reducing rajasic agitation through discipline, purity, and steady contemplation of the self-effulgent Supreme.