Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 40

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

पुष्पिता भार्गवे स्निग्धाश्चंद्रेऽथ कटुकाः कुजे । अशुभर्क्षे शुभः खेटः शुभं वृक्षं कुभूमिजम् ॥ ४० ॥

Transliteration

puṣpitā bhārgave snigdhāścaṃdre'tha kaṭukāḥ kuje | aśubharkṣe śubhaḥ kheṭaḥ śubhaṃ vṛkṣaṃ kubhūmijam || 40 ||

Translation

Khi Bhārgava (Kim tinh) trội lên, muôn vật hưng thịnh, nở rộ; dưới Mặt Trăng, chúng trơn mượt, nhu hòa và đáng ưa; dưới Sao Hỏa, chúng trở nên sắc gắt và cay nồng. Dẫu chòm sao (nakṣatra) bất tường, một hành tinh vẫn có thể cát tường; và dẫu cây lành, vật sinh từ đất (sản vật) vẫn có thể bất tường.

Word by Word

• पुष्पिताः: flowering
• पुष्पिताः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पित (पुष्प-प्रातिपदिक + इतच्/क्त कृदन्त)
• Form: कृदन्त-विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन; ‘flowered’

• भार्गवे: in Venus
• भार्गवे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन; Locative singular (Venus)

• स्निग्धाः: unctuous/lush
• स्निग्धाः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्निग्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन; Nominative plural

• चन्द्रे: in the Moon
• चन्द्रे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• अथ: then/and further
• अथ: सम्बन्ध (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रसङ्ग-अव्यय (particle: then/now)

• कटुकाः: pungent/bitter
• कटुकाः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कटुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन; Nominative plural

• कुजे: in Mars
• कुजे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• अशुभ: inauspicious
• अशुभ: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अशुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद-रूप); member in compound

• ऋक्षे: in an asterism/sign
• ऋक्षे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन; Locative singular; with aśubha- as compound aśubharkṣe

• शुभः: auspicious
• शुभः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; Nominative singular

• खेटः: planet
• खेटः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: खेट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; Nominative singular

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; Accusative singular

• वृक्षम्: tree
• वृक्षम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• कु: bad/inauspicious
• कु: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कु (अव्यय/उपसर्गसदृश)
• Form: अव्यय (prefix-like particle) expressing ‘bad/evil’; used in compound

• भूमिजम्: earth-born (Mars-related)
• भूमिजम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूमिज (प्रातिपदिक: भूमि + ज)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; Accusative singular; qualifies vṛkṣam

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Bhārgava (Venus)
• Candra (Moon)
• Kuja (Mars)
• Nakṣatra (lunar mansion)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches discernment (viveka) in reading signs: results are not determined by a single factor, because graha, nakṣatra, and the nature of the object can differ—so a wise person judges auspiciousness by weighing multiple indications.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it supports bhakti-based dharma by guiding devotees to choose proper timings and conditions for vows and worship, emphasizing careful judgment rather than superstition—so devotional acts are performed with clarity and right understanding.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: it highlights how graha-phala (planetary influence) and nakṣatra-phala (lunar mansion influence) can conflict, and how omens must be assessed comparatively (planet vs star vs object’s inherent nature).