Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 199

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

त्यागी यज्वात्मवान् यूथे हिंस्रो गुह्याधिपः शरैः । शक्तौ नीचोऽलसो निःस्वो दण्डे प्रियवियोगभाक् ॥ १९९ ॥

Transliteration

tyāgī yajvātmavān yūthe hiṃsro guhyādhipaḥ śaraiḥ | śaktau nīco'laso niḥsvo daṇḍe priyaviyogabhāk || 199 ||

Translation

Với mũi tên, người ta trở thành kẻ biết xả ly, người hành tế lễ và tự chủ; giữa đoàn ngũ (hay quân đội) lại thành kẻ bạo liệt và chủ quản việc kín. Với giáo, người ta trở nên hèn kém, lười nhác và nghèo túng; với gậy trừng phạt (daṇḍa), người ta chịu nỗi chia lìa người thương.

Word by Word

• त्यागी: generous, renouncing
• त्यागी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: त्यागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यज्वा: a sacrificer
• यज्वा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: यज्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (यज्वा—यज्वन्-शब्दस्य प्रथमा एकवचन)

• आत्मवान्: self-possessed
• आत्मवान्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: आत्मवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यूथे: in a herd/group
• यूथे: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: यूथ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• हिंस्रः: violent
• हिंस्रः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: हिंस्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गुह्य-अधिपः: lord of secrets / lord of the Guhyas
• गुह्य-अधिपः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गुह्यानाम् अधिपः)

• शरैः: with arrows
• शरैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• शक्तौ: in power/ability (or in the Śakti-position)
• शक्तौ: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• नीचः: low, base
• नीचः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: नीच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अलसः: lazy
• अलसः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: अलस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• निःस्वः: poor, destitute
• निःस्वः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: निःस्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दण्डे: in punishment/rod (or in the Daṇḍa-position)
• दण्डे: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• प्रिय-वियोग-भाक्: experiencing separation from the beloved
• प्रिय-वियोग-भाक्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक) + वियोग (प्रातिपदिक) + भज्→भाक् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रियस्य वियोगं भजते/अनुभवति)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a phala-style teaching: external instruments and roles symbolize inner tendencies and karmic outcomes, reminding the seeker that conduct (self-control, sacrifice, renunciation) elevates, while violence, laziness, and attachment lead to suffering such as loss and separation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it contrasts self-mastery and sacrificial purity with harmful or tamasic traits; in Bhakti, such teachings guide devotees to cultivate sattva—discipline, generosity, and restraint—so devotion matures without being distorted by aggression or attachment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse reflects a jyotiṣa-like (Vedic astrology/omens) phala framework—mapping symbols (weapons/authority) to temperament and life-results—useful for traditional interpretive sciences that assess disposition and outcomes.