Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Second Quarter›Adhyaya 55›Shloka 182
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 182

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

धर्मार्थोपचयस्थैश्चशेषैर्धर्मयुतोनृपः । मेषूरणायतनुगाः शशिसूर्यजसूरयः ॥ १८२ ॥

Transliteration

dharmārthopacayasthaiścaśeṣairdharmayutonṛpaḥ | meṣūraṇāyatanugāḥ śaśisūryajasūrayaḥ || 182 ||

Translation

Nhờ những yếu tố còn lại đã được an lập để tích tụ dharma và artha, nhà vua trở nên đầy đủ chánh pháp. Và các bậc hiền triết sinh từ Mặt Trăng và Mặt Trời được nối kết với Meṣa (Bạch Dương), Uraṇa và Āyatana như những trú xứ tương ứng của họ.

Word by Word
धर्मार्थोपचयस्थैःby/with those situated in the accumulation of dharma and wealth
धर्मार्थोपचयस्थैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootधर्म + अर्थ + उपचय + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (करण/सह) विभक्तिः, बहुवचनम्; instrumental plural masculine; समासः: धर्मार्थोपचय-स्थ = धर्मार्थोपचये स्थाः (locative-tatpurusha)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
शेषैःwith the remaining (others)
शेषैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्; instrumental plural masculine
धर्मयुतःendowed with dharma
धर्मयुतः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म + युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular masculine; समासः: धर्मेण युतः (instrumental-tatpurusha)
नृपःthe king
नृपः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular masculine
मेषAries
मेष:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular masculine (zodiac sign Aries)
ऊरणŪraṇa (technical/proper term)
ऊरण:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootऊरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular masculine (uncertain reading; likely a proper/technical term)
आयतनुगाःthose going/being in the abode (i.e., placed in the house)
आयतनुगाः:
कर्तृ (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआयतन + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural masculine; समासः: आयतने गाः = आयतनुगाः (locative-tatpurusha)
शशिMoon
शशि:
समासाङ्ग (Compound-member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootशशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; used as member of compound
सूर्यजborn of the Sun (Sūryaja)
सूर्यज:
समासाङ्ग (Compound-member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootसूर्य + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; used as member of compound; समासः: सूर्यतः जातः (ablative-tatpurusha)
सूरयःsages/learned ones
सूरयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूरि/सूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural masculine
Speaker

Sanatkumara (in dialogue instruction to Narada, Moksha Dharma section with technical markers)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities
N
Narada
S
Sanatkumara
S
Surya
C
Chandra

FAQs

It links righteous kingship (dharma-yukta nṛpa) with “upacaya” (growth factors), implying that prosperity and authority are spiritually legitimate only when grounded in dharma.

Indirectly: by insisting that artha and worldly increase must be dharma-aligned, it supports the bhakti ethic of offering one’s power and prosperity to righteous order (dharma), rather than ego or exploitation.

Jyotiṣa (Vedic astrology): terms like Meṣa (Aries) and technical “loci/āyatana” language indicate an astrological framework used to assess dharma–artha growth conditions.

←Previous Verse
Next Verse→