Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 135

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

सबलेंगेभतुल्याब्दैर्युतमायुर्भवेत्स्फुटम् । अंशद्विध्नमक्षांशं मासाः खत्र्यादिसंगुणात् ॥ १३५ ॥

Transliteration

sabaleṃgebhatulyābdairyutamāyurbhavetsphuṭam | aṃśadvidhnamakṣāṃśaṃ māsāḥ khatryādisaṃguṇāt || 135 ||

Translation

Khi các yếu tố liên hệ đủ mạnh, thọ mệnh tính ra sẽ hiện rõ: cộng thêm số năm tương ứng với con số của cung (rāśi) bắt đầu từ Sư Tử (Leo). Lấy vĩ độ (akṣāṃśa) tính theo độ rồi nhân đôi; và khi nhân với các hằng số thích hợp (bắt đầu từ ‘kha’ v.v.), kết quả thu được là số tháng.

Word by Word

• सबल-एङ्गेभ-तुल्य-अब्दैः: with years equal to Sabala-Engaebha (measure)
• सबल-एङ्गेभ-तुल्य-अब्दैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सबल (प्रातिपदिक) + एङ्गेभ (प्रातिपदिक; technical) + तुल्य (प्रातिपदिक) + अब्द (प्रातिपदिक)
• Form: समास (technical determinative): 'with years equal to Sabala-Engaebha (measure)'; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग

• युतम्: added
• युतम्: कर्म (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle) used adjectivally; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; 'added/combined'

• आयुः: lifespan
• आयुः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• भवेत्: would be
• भवेत्: क्रिया (Verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• स्फुटम्: clearly; precisely
• स्फुटम्: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Adjective
• Root: स्फुट (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd) used adverbially, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• अंश-द्विध्नम्: aṃśa-dvidhna (technical value)
• अंश-द्विध्नम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक) + द्वि (प्रातिपदिक) + ध्न (प्रातिपदिक/technical)
• Form: समास (technical): 'aṃśa-dvidhna' (a computed factor); द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• अक्ष-अंशम्: axial part/akṣa-portion
• अक्ष-अंशम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्ष (प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
• Form: समास: अक्षस्य अंशः; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग

• मासाः: months
• मासाः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग

• खत्र्य-आदि-संगुणात्: from (the step of) multiplying by Khatrya etc.
• खत्र्य-आदि-संगुणात्: अपादान (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: खत्र्य (प्रातिपदिक; technical) + आदि (प्रातिपदिक) + संगुण (प्रातिपदिक)
• Form: समास: खत्र्यादिभिः संगुणात् = from multiplication by Khatrya etc.; पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (head 'संगुण')

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada on technical computation)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames jyotiṣa as a disciplined, rule-based Vedāṅga tool—showing that even worldly measures like lifespan are approached through precise calculation under dharmic instruction, not superstition.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Direct bhakti practice is not taught in this line; instead, it supports the broader Purāṇic framework where correct knowledge (including Vedāṅga jyotiṣa) can guide a devotee’s disciplined life toward dharma and ultimately mokṣa.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: an applied computational rule for āyurdaya (lifespan) using rāśi-based year additions, latitude (akṣāṃśa), degree-doubling, and traditional coefficient series to convert results into months.