Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 101

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

स्नाय्वस्थिरक्तत्वक्शुक्रवसामज्जास्तु धातवः । मंदार्कचंद्रसोम्यास्पुजिज्जीवकुभुवः क्रमात् ॥ १०१ ॥

Transliteration

snāyvasthiraktatvakśukravasāmajjāstu dhātavaḥ | maṃdārkacaṃdrasomyāspujijjīvakubhuvaḥ kramāt || 101 ||

Translation

Các dhātu (thể chất) của thân gồm: gân, xương, huyết, da, tinh dịch, mỡ và tủy. Các năng lực chủ quản của chúng, theo thứ tự, là: Mandā, Mặt Trời, Mặt Trăng, Somyā, Pūjī, Jīvaka và Bhuva.

Word by Word

• स्नायु: sinew
• स्नायु: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: स्नायु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समाहार-निर्देशे धातुसूचीमध्ये

• अस्थि: bone
• अस्थि: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूचीपद

• रक्त: blood
• रक्त: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूचीपद

• त्वक्: skin
• त्वक्: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: त्वच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (प्रयोगे त्वक्-रूपम्)

• शुक्र: semen
• शुक्र: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूचीपद

• वसा: fat
• वसा: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: वसा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूचीपद

• मज्जा: marrow
• मज्जा: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: मज्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूचीपद

• तु: indeed
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय—विरोध/विशेषार्थक (particle: ‘indeed/but’)

• धातवः: (these) are the bodily tissues
• धातवः: विधेय (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: धातु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय—‘धातवः (tissues) (are)’

• मन्द: slow, mild
• मन्द: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Adjective
• Root: मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सूचीपद)

• अर्क: Sun
• अर्क: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूचीपद (Sun)

• चन्द्र: Moon
• चन्द्र: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूचीपद (Moon)

• सौम्य: gentle; Soma-like
• सौम्य: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/नाम (gentle; Soma-related)

• आस्फुजित्: Āsphujit (a nakṣatra name)
• आस्फुजित्: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: आस्फुजित् (प्रातिपदिक) < आ + स्फुज् (धातु) + इत्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नक्षत्रनाम (Aśvinī/Āśleṣā-सम्बद्ध पाठभेदसम्भवः)

• जिज्जीवक: Jijjīvaka (name)
• जिज्जीवक: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: जिज्जीवक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम/सूचीपद (दुर्लभ)

• उभुवः: the Ubhus (a pair/class name)
• उभुवः: समुच्चित-विषय (Enumerated item/विषय)
• Type: Noun
• Root: उभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नाम/सूचीपद (दुर्लभ; ‘the two Ubhus’/a class)

• क्रमात्: in sequence, क्रमशः
• क्रमात्: प्रकार (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाववत् प्रयोगः (ablatival adverb): ‘in order/ क्रमशः’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Mandā
• Surya (Arka)
• Chandra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames the body as an ordered system of dhātus governed by higher powers, encouraging detachment and disciplined purification as supports for mokṣa-oriented practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By recognizing the body as a structured, governed instrument rather than the Self, a devotee can redirect identity from material constituents to devotion toward the Lord and steady remembrance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It aligns with śārīra-vidyā (traditional physiology used in dharma and ritual purity rules), supporting practical guidance for sādhana, fasting, and bodily discipline in Moksha-Dharma contexts.