Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 181

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

तदूच्छशांकपातस्य फलं देयं विपर्ययात् । कर्मैतदसकृत्तावत्क्रांती यावत्समेतयोः ॥ १८१ ॥

Transliteration

tadūcchaśāṃkapātasya phalaṃ deyaṃ viparyayāt | karmaitadasakṛttāvatkrāṃtī yāvatsametayoḥ || 181 ||

Translation

Đối với sự “rơi” của chỉ dấu được nâng lên và sự rơi bị nghi ngờ, kết quả phải được gán theo cách đảo ngược. Phép tác nghiệp này cần làm lặp đi lặp lại, cho đến khi các bước chuyển tiếp của hai phía dần hội tụ.

Word by Word

• तत्-ऊच्छ-शाङ्क-पातस्य: of that ‘uccha-śāṅka-pāta’ (a specific pātā calculation)
• तत्-ऊच्छ-शाङ्क-पातस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + ऊच्छ (प्रातिपदिक) + शाङ्क (प्रातिपदिक) + पात (प्रातिपदिक)
• Form: समासः तत्पुरुषः; पुंलिङ्ग (m.), षष्ठी-एकवचन (6th sg.)

• फलम्: result
• फलम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया-एकवचन

• देयम्: to be given/applied
• देयम्: Kriya (क्रिया/Predicative action)
• Type: Adjective
• Root: देय (कृदन्त; √दा, यत्-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; विधेय (to be given/applied)

• विपर्ययात्: by reversal/in the reverse manner
• विपर्ययात्: Hetu (हेतु/Cause)
• Type: Noun
• Root: विपर्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), पञ्चमी-एकवचन (5th sg.)

• कर्म: procedure; operation
• कर्म: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया-एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया-एकवचन

• असकृत्: repeatedly
• असकृत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: असकृत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• तावत्: so long; up to that extent
• तावत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधि-अव्यय (extent/limit adverb)

• क्रान्ती: the two declinations
• क्रान्ती: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: क्रान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-द्विवचन (1st dual)

• यावत्: until
• यावत्: Sambandha (सम्बन्ध/Correlative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (correlative ‘as long as’)

• समेतयोः: of/when the two have met (become equal)
• समेतयोः: Adhikarana (अधिकरण/Locative)
• Type: Adjective
• Root: समेत (कृदन्त; √इ + सम्, क्त)
• Form: षष्ठी/सप्तमी-द्विवचन (6th/7th dual)

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It stresses disciplined method (karma as procedure) and correct attribution of outcomes (phala) through rule-based discernment—an ethic of precision that supports dharma and clarity on the path toward moksha.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it models careful correction (viparyaya) and repeated practice (asakṛt), which parallels bhakti-sadhana—continual refinement of one’s understanding and conduct until truth “converges.”

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A technical, Jyotiṣa-like computational principle: when an indicator’s rise/fall is assessed, the result may need reversal (viparyaya) and iterative recalculation until the two sides align (sametayoḥ).