Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 123

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

भभोगोऽष्टशतीर्लिप्ताः स्वाशिवशैलोस्तथात्तिथेः । ग्रहलिप्ता भगाभोगाभानि भुक्त्यादिनादिकम् ॥ १२३ ॥

Transliteration

bhabhogo'ṣṭaśatīrliptāḥ svāśivaśailostathāttitheḥ | grahaliptā bhagābhogābhāni bhuktyādinādikam || 123 ||

Translation

“Bhabhoga” gồm tám trăm (đơn vị); “liptā” (phút) cũng được nêu rõ. Lại có các thước đo như svāśiva, śaila, và những phần liên hệ với tithi. Cũng có “graha-liptā” (phút của hành tinh), cùng các thuật ngữ bhaga, bhoga, bhāni, và “bhukti” cùng những phân chia liên đới khác.

Word by Word

• भ-भोगः: the arc/extent of ‘bha’
• भ-भोगः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (भस्य भोगः)

• अष्ट-शतीः: eight hundreds (800s)
• अष्ट-शतीः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अष्ट (प्रातिपदिक) + शती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; द्विगु-समासः (अष्टशती = eight-hundreds)

• लिप्ताः: in liptā units / marked
• लिप्ताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √लिप् (धातु) लिप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त—‘smeared/marked’; here ‘in lipta-units’ (technical)

• स्व-आशिव-शैलोः: of (the two) own auspicious mountains
• स्व-आशिव-शैलोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + आशिव (प्रातिपदिक) + शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन; तत्पुरुषः (स्वस्य आशिवशैलयोः)

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकार-अव्यय (adverb: ‘thus/likewise’)

• आ-तिथेः: of the tithi (lunar day)
• आ-तिथेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय) + तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘आ’ उपसर्ग-सदृशः (आत्तिथेः इति पाठभेद-सूचक)

• ग्रह-लिप्ताः: planet-marked / in planetary liptā
• ग्रह-लिप्ताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग्रह (प्रातिपदिक) + लिप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √लिप् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (ग्रहैः/ग्रहस्य लिप्ताः)

• भग-अभोग-अभानि: Bhaga, Abhoga, and Abha (terms/values)
• भग-अभोग-अभानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक) + अभोग (प्रातिपदिक) + अभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (भग + अभोग + अभ)

• भुक्ति-आदि-न-आदिकम्: and so on, beginning with bhukti
• भुक्ति-आदि-न-आदिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुक्ति (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + न (नकार-प्रत्यय/निषेध-अव्यय) + आदिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘भुक्त्यादि’ (etc. beginning with bhukti) + ‘आदिक’ (and so on); ‘न’ here as sandhi element in ‘नादिकम्’ (पाठानुसार)

Speaker

Narada (teaching in a didactic/technical register within Moksha Dharma discussions)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse highlights Vedāṅga Jyotiṣa—precise time and calendrical computation—showing that dharma and ritual discipline are supported by accurate knowledge of tithi and planetary measures, which in turn stabilizes sādhana and supports mokṣa-oriented life.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by listing technical divisions of time/planetary computation, it underlines how devotees time vratas, pūjā, and observances correctly—an applied foundation for steady Viṣṇu-bhakti practice even when the verse itself is primarily technical.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: units like liptā (minutes), tithi-based reckoning, and planet-related subdivisions (graha-liptā), along with terms such as bhukti used for finer divisions in calculation.