Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 11

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

Devanagari script

समावर्तिनवैवाहप्रतिष्टासद्मलक्षणम् । यात्राप्रवेशनं सद्योवृष्टिः कर्मविलक्षणम् ॥ ११ ॥

Transliteration

samāvartinavaivāhapratiṣṭāsadmalakṣaṇam | yātrāpraveśanaṃ sadyovṛṣṭiḥ karmavilakṣaṇam || 11 ||

Translation

Các điềm dấu (lakṣaṇa) liên hệ đến: lễ trở về sau khi mãn học (samāvartana), hôn lễ, lễ an vị/thánh hiến (pratiṣṭhā) tượng hay đền thờ, và các dấu hiệu cát tường của một ngôi nhà. Chúng cũng liên hệ đến việc lên đường và việc bước vào một nơi chốn; lại nữa, cơn mưa đổ xuống tức thì—đó là những chỉ dấu đặc thù gắn với nghi lễ và hành động.

Word by Word

• समावर्तिन्: graduation/returning-home rite (samāvartana)
• समावर्तिन्: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: समावर्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (समावर्तन-संस्कारः/समावर्तिन्-शब्देन)

• वैवाह: marriage rite (vivāha)
• वैवाह: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: वैवाह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (विवाह-संस्कारः)

• प्रतिष्ठा: consecration/installation (pratiṣṭhā)
• प्रतिष्ठा: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सद्म-लक्षणम्: characteristics of a house/dwelling
• सद्म-लक्षणम्: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: सद्म (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सद्मनः लक्षणम्)

• यात्रा: journey; expedition
• यात्रा: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• प्रवेशनम्: entering (e.g., house-entry)
• प्रवेशनम्: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: प्रवेशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सद्यः-वृष्टिः: immediate rain; sudden rainfall
• सद्यः-वृष्टिः: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: सद्यः (अव्यय) + वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (सद्यः = तत्क्षणम्, तत्क्षणवृष्टिः)

• कर्म-विलक्षणम्: distinctive/exceptional rites or actions
• कर्म-विलक्षणम्: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: कर्म (प्रातिपदिक) + विलक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (कर्मणः विलक्षणम्)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames everyday rites—graduation from studentship, marriage, consecration, house-related ceremonies, travel, and entry—within a dharmic lens where observable signs (lakṣaṇas) guide right timing and right action.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly teaching bhakti practices, it supports a bhakti-aligned life by emphasizing orderly, auspicious performance of karmas—especially consecration (pratiṣṭhā)—which traditionally centers worship and remembrance of the deity.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to śakuna/nimitta reasoning and timing of rites—closely associated with Jyotiṣa (Vedāṅga astrology) and ritual procedure—using events like immediate rainfall as interpretive indicators.