Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 51

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

Devanagari script

जन्यादयः पंचदश आत्मनेपदिनो मुने । मृषाद्याः स्वरितेतस्तु धातवः पंच कीर्तिताः ॥ ५१ ॥

Transliteration

janyādayaḥ paṃcadaśa ātmanepadino mune | mṛṣādyāḥ svaritetastu dhātavaḥ paṃca kīrtitāḥ || 51 ||

Translation

Hỡi bậc hiền triết, các căn động từ bắt đầu bằng jani có mười lăm và dùng tiếp vĩ ātmanepada. Còn năm căn bắt đầu bằng mṛṣ được tuyên dạy là svarita-ita, tức mang dấu chỉ ngữ điệu svarita.

Word by Word

• जन्य-आदयः: those beginning with ‘janya’
• जन्य-आदयः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: जन्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; आदि-तत्पुरुष (‘beginning with janya’)

• पञ्चदश: fifteen
• पञ्चदश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चदश (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक (fifteen), अव्ययवत् प्रयोगः

• आत्मनेपदिनः: ātmanepada (verbs)
• आत्मनेपदिनः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: आत्मनेपदिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• मृषा-आद्याः: those beginning with ‘mṛṣā’
• मृषा-आद्याः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मृषा (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; आदि-तत्पुरुष (‘beginning with mṛṣā’)

• स्वरितेतः: of ‘svariteta’
• स्वरितेतः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: स्वरितेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of svariteta’

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle: ‘but/indeed’)

• धातवः: roots
• धातवः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: धातु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक (five), अव्ययवत् प्रयोगः

• कीर्तिताः: are mentioned
• कीर्तिताः: Kriya (क्रिया/Predicative)
• Type: Verb
• Root: कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a technical/śāstra mode)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows that the Narada Purana includes Vedāṅga-level precision: disciplined knowledge (like Vyākaraṇa and Śikṣā) is treated as a supportive limb for clear understanding of śāstra, which ultimately serves dharma and mokṣa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: correct grammatical and phonetic understanding protects the meaning of mantras and scriptural statements used in Vishnu-bhakti and ritual recitation, ensuring devotion is aligned with accurate śāstric comprehension.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vyākaraṇa and Śikṣā: it classifies dhātus by pada (Ātmanepada usage) and by phonetic/indicatory markers (svarita-it), which are practical tools for correct conjugation and recitation-aware analysis.