Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 63

The Exposition of the Dvādaśī Vow for the Twelve Months

Dvādaśī-vrata-nirṇaya and Mahā-dvādaśī Lakṣaṇas

Devanagari script

द्वादश प्रतिमासं तु नक्ताशीः स्याज्जितेंद्रियः । ततः समांते तां मूर्तिं समभ्यर्च्य विधानतः ॥ ६३ ॥

Transliteration

dvādaśa pratimāsaṃ tu naktāśīḥ syājjiteṃdriyaḥ | tataḥ samāṃte tāṃ mūrtiṃ samabhyarcya vidhānataḥ || 63 ||

Translation

Trong mười hai tháng, người ấy chỉ ăn vào ban đêm, giữ gìn tự chế các căn. Rồi khi mãn năm, hãy phụng thờ thánh tượng ấy đúng theo nghi thức đã được quy định.

Word by Word

• द्वादश: twelve
• द्वादश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्/अविकारी संख्याविशेषण; ‘twelve’ (प्रतिमासम् इति विशेषण)

• प्रतिमासम्: each month
• प्रतिमासम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति-मास (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (every month)

• तु: indeed
• तु: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वय (but/indeed)

• नक्ताशीः: one who eats at night (only)
• नक्ताशीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नक्त-आशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नक्तं आश्नाति इति)

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• जितेन्द्रियः: self-controlled
• जितेन्द्रियः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (जितानि इन्द्रियाणि यस्य सः)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमसूचक (then)

• समान्ते: at the end of the year
• समान्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सम-अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारय (समः अन्तः = वर्षपर्यवसानः)

• ताम्: that
• ताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मूर्तिम्)

• मूर्तिम्: image/form
• मूर्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• समभ्यर्च्य: having worshipped properly
• समभ्यर्च्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+अभि+अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having duly worshipped’

• विधानतः: according to the prescribed procedure
• विधानतः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधानतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण (according to rule/ordinance)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Akhaṇḍa-vrata (contextual continuation)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes sustained discipline (naktāśī) and sense-restraint (jitendriya) as the foundation for a successful year-long observance, culminating in properly performed worship (vidhānataḥ) of the chosen deity-image.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is shown as steady practice over time: regulated living for twelve months, followed by reverent, rule-based arcana of the mūrti—devotion expressed through consistency, purity, and correct ritual attention.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure and correct performance—aligned with Kalpa (ritual injunctions) and basic vrata-niyamas—are highlighted by the insistence on worshiping “vidhānataḥ,” i.e., according to prescribed rules.