Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 41

The Account of the Ekādaśī Vow Observed Throughout the Twelve Months

Devanagari script

भुक्तिं प्राप्येह मुक्तिं तु लभतेंऽते प्रपंचतः । इषस्य कृष्णैका दश्यामिंदिरां समुपोष्य वै ॥ ४१ ॥

Transliteration

bhuktiṃ prāpyeha muktiṃ tu labhateṃ'te prapaṃcataḥ | iṣasya kṛṣṇaikā daśyāmiṃdirāṃ samupoṣya vai || 41 ||

Translation

Sau khi đạt được phúc lạc thế gian nơi đây, rốt cuộc họ nhận được giải thoát (mokṣa) khỏi vòng luân hồi. Quả thật, nhờ giữ chay trì giới Indirā Ekādaśī—ngày Ekādaśī của nửa tháng tối trong tháng Āśvina—mà được như vậy.

Word by Word

• भुक्तिम्: enjoyment/worldly prosperity
• भुक्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वार्थक अव्ययकृदन्त (gerund/lyap), ‘having obtained’

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय, देश/कालवाचक (here/in this world)

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन

• तु: and/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, विशेष/विरोधार्थक निपात

• लभते: attains
• लभते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (present indicative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘at the end’

• प्रपञ्चतः: from worldly existence
• प्रपञ्चतः: Apādāna (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रपञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘from/with respect to the world (prapañca)’

• इषस्य: of Iṣa (name/month?)
• इषस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन; (पाठदोषसम्भावना: ‘आषाढस्य’/‘ईषस्य’ इत्यादि)

• कृष्ण-एका-दश्याम्: on the dark Ekādaśī
• कृष्ण-एका-दश्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; कर्मधारय (kṛṣṇā ekādaśī) = ‘dark-fortnight Ekādaśī’

• इन्दिराम्: Indirā (Lakṣmī / the goddess)
• इन्दिराम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्दिरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; (लक्ष्मी/देवी/प्रतिमा)

• समुपोष्य: having observed a fast
• समुपोष्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-उप-वस् (धातु) → उपोष्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वार्थक अव्ययकृदन्त (gerund/lyap), ‘having fasted/observed a fast’

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय, निश्चयार्थक निपात (emphatic particle)

Speaker

Narada (teaching in summary style within the Anukramanika context)

Vrata Kalpa

Vrata: Indirā Ekādaśī

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Lakshmi (Indira)
• Ekadashi (Vrata)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It states the twofold fruit of a sacred observance: prosperity/enjoyment in this life (bhukti) and final liberation (mukti), emphasizing that disciplined vrata can culminate in freedom from prapañca (worldly entanglement).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By highlighting Ekādaśī observance (fasting and restraint) as a concrete devotional discipline associated with Indirā (Lakṣmī) and, by implication, Viṣṇu-centered worship—showing bhakti expressed through vrata and niyama (vowed practice).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It relies on calendrical/ritual timing—Ekādaśī in the kṛṣṇa pakṣa of Āśvina—reflecting practical application of Jyotiṣa (Vedāṅga astrology/calendar science) for determining vrata days.