Shloka 12

Adhyaya 90 — The Slaying of Shumbha and the Reabsorption of the Goddesses into Ambika

Sanskrit

ततः खड्गमुपादाय शतचन्द्रं च भानुमत् ।

अभ्यधावत्तदा देवीṃ दैत्यानामधिपेś्वरः ॥

Transliteration

tataḥ khaḍgam upādāya śatacandraṃ ca bhānumat / abhyadhāvat tadā devīṃ daityānām adhipeśvaraḥ

Translation

Rồi vị chúa tể oai hùng của các daitya cầm lấy một thanh gươm và một tấm khiên sáng chói, khắc dấu một trăm vầng trăng, lao thẳng đến Nữ Thần.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थ (then)

• खड्गम्: sword
• खड्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• उपादाय: having taken up
• उपादाय: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-आ-√दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) — having taken up

• शतचन्द्रम्: hundred-moon(-like), very radiant
• शतचन्द्रम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शत-चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; द्विगुसमास (शतं चन्द्राः यस्मिन्/यथा) — ‘hundred-moon(-like)’ qualifying भानुमत्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• भानुमत्: radiant, shining
• भानुमत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भानुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण — ‘luminous’ (qualifying implied weapon/appearance)

• अभ्यधावत्: rushed towards, charged
• अभ्यधावत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√धाव् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उपसर्ग: अभि-

• तदा: at that time
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• देवीम्: the Goddess
• देवीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• दैत्यानाम्: of the demons
• दैत्यानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन

• अधिपेश्वरः: the overlord (chief)
• अधिपेश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अधिप-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (अधिपः एव ईश्वरः) — ‘overlord’

Speakers

• Narrative within the Devi Mahatmyam

Primary Deities

• Devī (Caṇḍikā)

Shakti Aspects

• Devī as the battlefield sovereign opposed by the daitya-king

Key Themes

• Shaktism
• Heroic combat imagery
• Asuric pride

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Adornment and display (the glittering shield) cannot substitute for inner alignment with dharma; pride rushes forward, but lacks ultimate grounding.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Carita: a dramatic episode within the Purana’s sacred narrative corpus, used to instruct through exemplification.

What is the esoteric significance?

The ‘hundred moons’ can suggest fragmented reflections of light—multiplicity that dazzles—contrasted with Devī as the single source of illumination and power.