Shloka 21

Adhyaya 81 — Suratha and Samadhi Seek Sage Medhas; Introduction to Mahamaya and the Madhukaitabha Origin Account

Sanskrit

किं नु तेषां गृहे क्षेममक्षेमं किं नु साम्प्रतम् ।

कथं ते किं नु सद्वृत्ताः दुर्वृत्ताः किं नु मे सुताः ॥

Transliteration

kiṃ nu teṣāṃ gṛhe kṣemam akṣemaṃ kiṃ nu sāmpratam /

kathaṃ te kiṃ nu sadvṛttāḥ durvṛttāḥ kiṃ nu me sutāḥ

Translation

Giờ đây trong nhà họ là an ổn hay khốn khó? Họ ra sao? Các con trai ta sống có nề nếp hay buông thả, hư hỏng?

Word by Word

• किम्: what?
• किम्: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• नु: indeed/then (question particle)
• नु: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न-निपात (interrogative particle)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• गृहे: in (their) house
• गृहे: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• क्षेमम्: well-being
• क्षेमम्: Karma (कर्म/Thing in question)
• Type: Noun
• Root: क्षेम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अक्षेमम्: ill-being
• अक्षेमम्: Karma (कर्म/Thing in question)
• Type: Noun
• Root: अ + क्षेम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• किम्: what?
• किम्: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक

• नु: then?
• नु: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न-निपात

• साम्प्रतम्: now, at present
• साम्प्रतम्: Kāla (काल/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रत (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• कथम्: how?
• कथम्: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (interrogative adverb)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• किम्: what?
• किम्: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक

• नु: indeed?
• नु: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न-निपात

• सद्वृत्ताः: well-conducted
• सद्वृत्ताः: Viśeṣaṇa (विशेषण/Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सत् + वृत्त (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: कर्मधारय-समास (सद् वृत्ताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• दुर्वृत्ताः: ill-conducted
• दुर्वृत्ताः: Viśeṣaṇa (विशेषण/Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: दुस् + वृत्त (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: कर्मधारय-समास (दुर् वृत्ताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• किम्: what?
• किम्: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक

• नु: then?
• नु: Praśna (प्रश्न/Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न-निपात

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सुताः: sons
• सुताः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speakers

• Merchant Samadhi to King Suratha

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Parental attachment
• Ethics (sadvṛtta/durvṛtta)
• Mental bondage through concern

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Concern for others’ welfare is natural, but here it becomes compulsive and painful, revealing how attachment persists even without reciprocity—an issue the text will diagnose as moha.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Narrative psychology within ākhyāna; not pañcalakṣaṇa.

What is the esoteric significance?

The oscillation ‘welfare/distress, good/bad’ reflects dvandva (pairs of opposites) that agitate the mind. Transcending dvandva is implied as a prerequisite for stable devotion and insight.