Markandeya Purana — Adhyaya 78, Shloka 25

Adhyaya 78 — Hymn to Surya and the Distribution of Solar Splendour; Genealogy of Vaivasvata and Chaya’s Line

Sanskrit

ततः स्वरूपमतुलं दर्शयामास भानुमान् ।

तस्यैषा च समालोक्य स्वरूपं मुदमाददे ॥

Transliteration

tataḥ svarūpamatulaṃ darśayāmāsa bhānumān / tasyaiṣā ca samālokya svarūpaṃ mudamādade

Translation

Bấy giờ Bhānumān (Thần Mặt Trời) hiển lộ chân tướng vô song của mình; và nàng, khi chiêm ngưỡng chân tướng ấy, liền tràn đầy hoan hỷ.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• स्वरूपम्: (his) true form
• स्वरूपम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective to ‘स्वरूपम्’

• दर्शयामास: showed
• दर्शयामास: Kriya (क्रिया/Main verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + णिच्
• Form: लिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; causative (णिजन्त) of √दृश्: ‘caused to see/showed’

• भानुमान्: the radiant one (Sun)
• भानुमान्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: भानुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• एषा: this (woman)
• एषा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; demonstrative pronoun

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• समालोक्य: having seen
• समालोक्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having looked at’

• स्वरूपम्: the form
• स्वरूपम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मुदम्: joy
• मुदम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• आददे: took/received
• आददे: Kriya (क्रिया/Main verb)
• Type: Verb
• Root: आ-दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speakers

• Narratorial Purāṇic narration

Primary Deities

• Sūrya (Bhānumān)
• Saṃjñā

Key Themes

• Recognition (pratyabhijñā)
• True form (svarūpa)
• Reconciliation

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Harmony is restored through truth: the revelation of svarūpa resolves suspicion and re-establishes right relationship.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Vaṃśānucarita: the episode functions as a narrative hinge enabling the continuation and clarification of lineage.

What is the esoteric significance?

Sūrya revealing ‘atulya-svarūpa’ mirrors the Upaniṣadic movement from appearance to essence: joy (ānanda) arises when reality is directly apprehended.