Shloka 58

Adhyaya 76 — The Sixth Manvantara: Cakshusha Manu, the Child-Snatcher, and the Problem of Kinship

Sanskrit

य इदं कीर्तयेद्धीमान् चाक्षुषस्यान्तरं भुवि ।

शृणुते च लभेत् पुत्रानारोग्यसुखसम्पदम् ॥

Transliteration

ya idaṃ kīrtayed dhīmān cākṣuṣasyāntaraṃ bhuvi / śṛṇute ca labhet putrān ārogyasukhasampadam

Translation

Người hiền trí nào ở cõi đời tụng đọc câu chuyện về Manvantara của Cākṣuṣa, và người nào lắng nghe, đều được con trai và đạt được của cải là sức khỏe cùng an lạc.

Word by Word

• यः: who (whoever)
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• इदम्: this (account)
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन

• कीर्तयेत्: should recite/proclaim
• कीर्तयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु; √कीर्त् causative/णिजन्त)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• धीमान्: a wise person
• धीमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; गुणवाचक (wise)

• चाक्षुषस्य: of Cākṣuṣa (Manu)
• चाक्षुषस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: चाक्षुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/Genitive), एकवचन

• अन्तरम्: the interval/Manvantara
• अन्तरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case/Locative), एकवचन

• शृणुते: hears
• शृणुते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), बहुवचन

• आरोग्य-सुख-सम्पदम्: health, happiness, and prosperity
• आरोग्य-सुख-सम्पदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आरोग्य (प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक) + सम्पद्/सम्पद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (सम्पद्), द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ: ‘आरोग्यं च सुखं च सम्पच्च’ (collectively)

Speakers

• Narrator (Mārkaṇḍeya)

Key Themes

• Phalaśruti
• Śravaṇa-kīrtana merit
• Dharma
• Cosmology as sacred recitation

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Knowledge transmission (listening/reciting) is treated as dharmic action with tangible fruits—affirming śravaṇa and kīrtana as legitimate religious disciplines.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Manvantara (with attached phalaśruti): the manvantara narrative is sacralized by stating benefits of its recitation.

What is the esoteric significance?

‘Sons, health, happiness’ represent continuity, vitality, and contentment—three markers of an ordered life; the text implies cosmic order internalized yields personal order.