Shloka 55

Adhyaya 76 — The Sixth Manvantara: Cakshusha Manu, the Child-Snatcher, and the Problem of Kinship

Sanskrit

ऊरु-पुरु-शतद्युम्नप्रमुखाः सुमहाबलाः ।

चाक्षुषस्य मनोः पुत्राः पृथिवीपतयोऽभवन् ॥

Transliteration

ūru-puru-śatadyumnapramukhāḥ sumahābalāḥ / cākṣuṣasya manoḥ putrāḥ pṛthivīpatayo 'bhavan

Translation

Uru, Puru, Śatadyumna và những vị khác—đại hùng lực—là các con trai của Cākṣuṣa Manu, và họ trở thành chúa tể cõi đất (các vua).

Word by Word

• ऊरु-पुरु-शतद्युम्न-प्रमुखाः: those whose leaders were Ūru, Puru, and Śatadyumna
• ऊरु-पुरु-शतद्युम्न-प्रमुखाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: ऊरु + पुरु + शतद्युम्न + प्रमुख (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (ऊरु-पुरु-शतद्युम्नाः प्रमुखाः येषां ते)

• सु-महा-बलाः: very mighty
• सु-महा-बलाः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु-महा-बल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (सु + महा + बल)

• चाक्षुषस्य: of Cākṣuṣa
• चाक्षुषस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: चाक्षुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• मनोः: of Manu
• मनोः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• पृथिवीपतयः: lords of the earth (kings)
• पृथिवीपतयः: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी-पति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्याः पतयः)

• अभवन्: became/were
• अभवन्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

Speakers

• Narrator (Mārkaṇḍeya)

Primary Deities

• Cākṣuṣa Manu

Key Themes

• Genealogy
• Kingship
• Cosmology
• Manvantara chronology

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Kingship is presented as an extension of cosmic order: Manu’s line produces rulers who are expected to stabilize dharma on earth.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Vaṃśa/vaṃśānucarita: genealogical succession and the deeds/status of descendants; also embedded within Manvantara narration.

What is the esoteric significance?

The transition from Manu (cosmic lawgiver) to ‘pṛthivīpati’ (earth-lord) symbolizes descent of celestial law into terrestrial governance.