Shloka 3

Adhyaya 65 — Svarocis Enjoys on the Mountain; A Debate on Marital Fidelity and Desire

Sanskrit

स्रजो वस्त्राण्यलङ्कारान् गन्धाढ्यमनुलेपनम् ।

आसनान्यतिशुभ्राणि काञ्चनानि यथेच्छया ॥

Transliteration

strajo vastrāṇy alaṅkārān gandhāḍhyam anulepanam / āsanāny atiśubhrāṇi kāñcanāni yathecchayā

Translation

Vòng hoa, y phục, đồ trang sức, các thứ hương liệu thơm ngát đậm mùi, và những tòa ngự bằng vàng rực rỡ—tất cả đều được dâng theo ý muốn.

Word by Word

• स्रजः: garlands
• स्रजः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: स्रज् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन (Plural)

• वस्त्राणि: garments
• वस्त्राणि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन (Plural)

• अलङ्कारान्: ornaments
• अलङ्कारान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अलङ्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन (Plural)

• गन्धाढ्यम्: rich in fragrance
• गन्धाढ्यम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गन्ध + आढ्य (प्रातिपदिक); समासः
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष (rich in fragrance)

• अनुलेपनम्: unguents, ointment
• अनुलेपनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अनुलेपन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (Singular)

• आसनानि: seats
• आसनानि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन (Plural)

• अतिशुभ्राणि: very white, exceedingly bright
• अतिशुभ्राणि: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय-पूर्वपद) + शुभ्र (प्रातिपदिक); समासः
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (Plural); अव्ययीभाव (ati + adjective)

• काञ्चनानि: golden
• काञ्चनानि: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (Plural); (आसनानि इत्यस्य विशेषणम्)

• यथेच्छया: as desired, at will
• यथेच्छया: अधिकरण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + इच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव (adverbial compound); तृतीया-एकवचन-आकारान्त-रूपेण (instrumental-form used adverbially: ‘according to desire’)

Speakers

• Mārkaṇḍeya narrating

Shakti Aspects

• Padminī-vidyā implied as enabling abundance

Key Themes

• Material culture in Purāṇic narrative
• Prosperity imagery
• Fulfillment of desire under divine order

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Desire (icchā) is depicted as satisfiable without conflict when governed by higher power; the text’s concern is order and auspiciousness rather than ascetic denial in this episode.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Manvantara narrative material: descriptive catalogues often appear in Purāṇas to concretize the fruits of boons within a time-cycle story.

What is the esoteric significance?

Adornment and fragrance can signify refinement of the subtle body (sūkṣma-śarīra): ‘ornaments’ as virtues, ‘fragrance’ as purity, and ‘seats’ as steadiness of state.