Shloka 76

Adhyaya 61 — The Second Manvantara Begins: The Brahmin’s Swift Journey and Varuthini’s Temptation on Himavat

Sanskrit

युष्मदाप्यायनाद् देवा वृष्टिशस्यादिहेतवः ।

भवन्ति शस्यादखिलं जगद्भवति नान्यतः ॥

Transliteration

yuṣmad-āpyāyanād devā vṛṣṭi-śasyādi-hetavaḥ | bhavanti śasyād akhilaṃ jagad bhavati nānyataḥ ||

Translation

“Nhờ sự nuôi dưỡng của Ngài, chư thiên trở thành nhân duyên của mưa, mùa màng và các điều tương tự. Nhờ mùa màng mà toàn thế gian tồn tại—không cách nào khác.”

Word by Word

• युष्मत्: of you
• युष्मत्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; ‘of you’ (in compound)

• आप्यायनात्: from (your) nourishing
• आप्यायनात्: अपादान (Apādāna/Source)
• Type: Noun
• Root: आ + प्यै (धातु) → आप्यायन (प्रातिपदिक/भाववाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; भाववाचक-नाम (nourishment/augmentation)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन

• वृष्टिशस्यादिहेतवः: causes of rain, crops, etc.
• वृष्टिशस्यादिहेतवः: कर्तृ-सम्बन्ध/विशेषण (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि-शस्य-आदि-हेतु (प्रातिपदिक: वृष्टि + शस्य + आदि + हेतु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (causes of rain, crops, etc.)

• भवन्ति: become/are
• भवन्ति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• शस्यात्: from crops/produce
• शस्यात्: अपादान (Source)
• Type: Noun
• Root: शस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन

• अखिलम्: entire
• अखिलम्: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण

• जगत्: the world
• जगत्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• भवति: comes to be/is
• भवति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• अन्यतः: from elsewhere
• अन्यतः: अपादान (Source—adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादानार्थक (from elsewhere)

Speakers

• brāhmaṇa → Agni

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Agni
• Devas (collective)

Key Themes

• Yajña ecology
• Cosmic order (ṛta/dharma)
• Interdependence of gods and humans
• Food as basis of life

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The verse expresses the Vedic reciprocity model: offerings sustain devas; devas sustain rain and food; food sustains society—so ritual responsibility undergirds collective welfare.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Not a genealogical/cosmological listing, but a dharma-centered explanation of world-maintenance; adjacent to sarga ideas yet presented as ācāra.

What is the esoteric significance?

Agni symbolizes transformative intelligence; when ‘fed’ by right action, higher faculties produce ‘rain’ (grace/clarity) and ‘grain’ (stable virtues) that sustain the inner and outer world.