Shloka 3

Adhyaya 34 — Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

Sanskrit

सदाचारवता तात ! साधुना गृहमेदिना । पापं भुङ्क्ते समुल्लङ्घ्य नित्यनैमित्तिकीः क्रियाः ॥

Transliteration

sadācāravatā tāta | sādhunā gṛhamedhinā | pāpaṃ bhuṅkte samullaṅghya nityanaimittikīḥ kriyāḥ ||

Translation

Hỡi con yêu dấu, ngay cả một gia chủ được gọi là “tốt”, vốn có hạnh kiểm đúng đắn, cũng vẫn mắc tội và phải chịu quả báo nếu vượt phạm và sao lãng các bổn phận hằng ngày cùng các bổn phận theo dịp (ngẫu thời).

Word by Word

• सदाचारवता: by/with a man of good conduct
• सदाचारवता: कर्ता (Kartā/Agent)
• Type: Noun
• Root: सदाचारवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), एकवचन; बहुव्रीहिः—सदाचारः अस्ति यस्य (one who has good conduct)

• तात: O dear (son)
• तात: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• साधुना: by a virtuous man
• साधुना: कर्ता (Kartā/Agent)
• Type: Noun
• Root: साधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/तृतीया), एकवचन

• गृहमेदिना: by a householder
• गृहमेदिना: कर्ता (Kartā/Agent)
• Type: Noun
• Root: गृहमेदिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/तृतीया), एकवचन; गृहमेदिन् = गृहस्थ (householder)

• पापम्: sin
• पापम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/द्वितीया), एकवचन

• भुङ्क्ते: experiences/suffers
• भुङ्क्ते: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• समुल्लङ्घ्य: having transgressed
• समुल्लङ्घ्य: पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+उत्+लङ्घ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having transgressed/overstepped’

• नित्यनैमित्तिकीः: daily-and-occasional
• नित्यनैमित्तिकीः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य-नैमित्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/द्वितीया), बहुवचन; द्वन्द्वः—नित्यं च नैमित्तिकं च (daily and occasional)

• क्रियाः: rites/actions
• क्रियाः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/द्वितीया), बहुवचन

Speakers

• Madālasa → Alarka

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Sadācāra
• Nitya-naimittika karma
• Karmic consequence

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Virtue is not only intention or reputation; dharma is maintained through consistent practice. Neglect of obligatory duties creates moral debt even for the ‘good’ person.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Normative dharma teaching; ancillary to pancalakṣaṇa.

What is the esoteric significance?

‘Daily’ and ‘occasional’ rites symbolize rhythm and responsiveness—order (nitya) and adaptation (naimittika). Breaking either rhythm is portrayed as a rupture in inner alignment.