Home›Markandeya Purana›Adhy. 31›Shloka 19
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 19

Adhyaya 31 — Naimittika and Related Śrāddha Rites: Sapiṇḍīkaraṇa, Eligibility, Timing, and Procedure

Sanskrit

तस्य कालानहं वक्ष्ये नित्यनैमित्तिकात्मकान् ।

विधिना येन च नरैः क्रियते तन्निबोध मे ॥

Transliteration

tasya kālān ahaṃ vakṣye nitya-naimittikātmākān /

vidhinā yena ca naraiḥ kriyate tan nibodha me

Translation

Ta sẽ tuyên bày những thời điểm thích hợp của lễ ấy—cả loại thường nhật (nitya) lẫn loại tùy duyên, theo sự kiện (naimittika)—và nghi trình mà người đời thực hành; hãy hiểu điều này từ ta.

Word by Word
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; genitive ‘of that/its’
कालान्times; occasions
कालान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; object
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
वक्ष्येI will tell
वक्ष्ये:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
नित्य-नैमित्तिक-आत्मकान्having the nature of regular and occasional (rites)
नित्य-नैमित्तिक-आत्मकान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक) + नैमित्तिक (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष-प्रधानः); पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषणं ‘having the nature of (ātmakāḥ) nitya and naimittika’
विधिनाby the prescribed procedure
विधिना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; instrumental ‘by rule/according to procedure’
येनby which
येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया विभक्ति, एकवचन; relative pronoun ‘by which’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
नरैःby men
नरैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; agent in passive
क्रियतेis done; is performed
क्रियते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; object ‘that’
निबोधunderstand; learn
निबोध:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग-नि
मेfrom me; my
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी एकवचन (enclitic); here genitive ‘of me/from me’ in sense ‘from me’
Speakers
Not specified in provided excerpt (didactic narrator/teacher voice)
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities
Pitṛs
Key Themes
DharmaRitual taxonomyNitya vs Naimittika karmaPitṛ-pūjā

FAQs

Dharma is not only intention but also discernment of context: some duties are regular (nitya), others arise from specific triggers (naimittika). The verse frames śrāddha as a disciplined practice integrated with time, event, and rule.

This is āhnika/ācāra (ritual conduct) material, supplementary to pancalakṣaṇa; it reflects Purāṇic pedagogy that combines cosmology with lived dharma.

‘Time’ (kāla) is treated as a sacred organizer of merit: aligning acts with auspicious or mandated temporal nodes mirrors harmonizing the microcosm (householder life) with the macrocosm (cosmic order).

←Previous Verse
Next Verse→