Previous Verse
Next Verse

Markandeya Purana — Adhyaya 24, Shloka 16

Adhyaya 24Kuvalayashva’s Refusal of Gifts and the Vision of Madalasa’s Maya

कुवलयाश्व उवाच भगवन्स्त्वत्प्रसादेन प्रार्थितस्य गृहे मम ।

सर्वमस्ति विशेषेण संप्राप्तं तव दर्शनात् ॥

kuvalayāśva uvāca bhagavaṃs tvatprasādena prārthitasya gṛhe mama |

sarvam asti viśeṣeṇa saṃprāptaṃ tava darśanāt ||

Kuvalayāśva nói: Ôi bậc đáng tôn kính, nhờ ân điển của ngài, trong nhà ta mọi điều cầu tìm đều sẵn có—quả thật, chỉ do được thấy ngài mà tất cả đã được thành tựu một cách đặc biệt.

kuvalayāśvaḥKuvalayāśva (name)
kuvalayāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkuvalayāśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, Perfect), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
bhagavanO Lord; O venerable one
bhagavan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन)
tvat-prasādenaby your grace
tvat-prasādena:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottvat (प्रातिपदिक) + prasāda (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘tava prasādaḥ’; Masculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया), Singular (एकवचन)
prārthitasyaof what was asked for
prārthitasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootpra-√arth (धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle used adjectivally (क्त-कृदन्त), Masculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन); ‘of the requested (thing)’
gṛhein (my) house
gṛhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Singular (एकवचन)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
sarvameverything
sarvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन)
astiis; exists
asti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, Present), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
viśeṣeṇaespecially; in particular
viśeṣeṇa:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
FormAvyaya usage of instrumental (तृतीया-अर्थे अव्ययीभाव), adverb
samprāptamattained; obtained
samprāptam:
Kriyā-viśeṣaṇa / Bhāva (भाव)
TypeAdjective
Rootsam-pra-√āp (धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle (क्त-कृदन्त), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); predicative with sarvam
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Genitive (षष्ठी), Singular (एकवचन)
darśanātfrom (your) sight/appearance; due to seeing you
darśanāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी), Singular (एकवचन)
Kuvalayāśva speaking to the Nāga

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaContentmentDarśana as blessingHumility

FAQs

Kuvalayāśva exemplifies restraint and gratitude: the highest ‘gain’ is the auspicious meeting itself (darśana), not further accumulation. This is a dharmic ideal of sufficiency and humility before beneficence.

Ethical narrative (ākhyāna) illustrating ideal conduct; not pañcalakṣaṇa.

Darśana is treated as transformative contact: the presence of a powerful being reconfigures one’s ‘lack’ into ‘wholeness.’ The verse encodes a bhakti principle—grace itself is the boon.