Shloka 16
सहदेवस्य गोसंख्य-तन्तिपाल-रूपेण विराट-समागमः | Sahadeva’s Audience with Virāṭa as Cattle-Enumerator
Tantipāla
अलनम्बुषा मिश्रकेशी पुण्डरीकाथ मालिनी । इन्द्राणी वारुणी वा व्वं त्वष्टूर्धातु: प्रजापते: । देव्यो देवेषु विख्यातास्तासां त्वं कतमा शुभे,तुम अलम्बुषा, मिश्रकेशी, पुण्डरीका अथवा मालिनी नामकी अप्सरा तो नहीं हो? क्या तुम इन्द्राणी, वारुणी देवी, विश्वकर्माकी पत्नी अथवा प्रजापति ब्रह्माकी शक्ति सावित्री हो? शुभे! देवताओंके यहाँ जो प्रसिद्ध देवियाँ हैं, उनमेंसे तुम कौन हो?
alanambuṣā miśrakeśī puṇḍarīkātha mālinī | indrāṇī vāruṇī vā tvaṁ tvaṣṭur dhātuḥ prajāpateḥ | devyo deveṣu vikhyātās tāsāṁ tvaṁ katamā śubhe ||
Vaiśampāyana nói: “Nàng có phải Alambuṣā, Miśrakeśī, Puṇḍarīkā hay Mālinī—những Apsaras ấy chăng? Hay là Indrāṇī, hay Vāruṇī, hay phối ngẫu của Tvaṣṭṛ, hay chính Thần lực của Prajāpati? Ôi người nữ cát tường, giữa các nữ thần lừng danh nơi cõi trời, nàng là ai?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse models respectful discernment: when confronted with extraordinary beauty or power, one should inquire carefully rather than assume, acknowledging the possibility of divine presence and maintaining decorum (śubhe) in speech.
A speaker, through Vaiśampāyana’s narration, encounters a woman of striking, otherworldly appearance and tries to identify her by comparing her to famous apsarases and goddesses, asking which renowned divine figure she might be.