Shloka 9
विराटसभायां पाण्डवानां प्रवेशः — Arjuna’s Encomium of Yudhiṣṭhira in Virāṭa’s Court
शरप्रतप्त: स तु नागराज: प्रवेषिताड़ो व्यथितान्तरात्मा । संसीदमानो निपपात मह्ं वज्राहतं शुड्रमिवाचलस्यथ
śaraprataptaḥ sa tu nāgarājaḥ praveśitāḍyo vyathitāntarātmā | saṃsīdamāno nipapāta mahīṃ vajrāhataṃ śṛṅgam ivācalasya ||
Vaiśampāyana nói: Bị những mũi tên thiêu đốt, chúa tể loài voi—mạnh mẽ như một long vương—đau đớn tận tâm can. Sức lực rã rời, tinh thần chấn động, nó đổ sụp xuống đất, như đỉnh núi bị sét đánh mà vỡ vụn rơi xuống. Cảnh ấy phơi bày hệ quả lạnh lùng của võ lực: ngay cả kẻ hùng cường cũng phải khuất phục khi bạo lực gặp phải tài nghệ vượt trội.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the inevitability of consequence in battle: physical might and royal stature do not protect one from collapse when struck by superior force. It also uses a vivid simile to remind the listener that even what seems immovable (a mountain peak) can fall—an ethical reflection on the fragility of power amid violence.
The narrator describes a powerful beast (called nāgarāja, ‘lord among nāgas/elephants’) being burned and tormented by arrows, becoming inwardly distressed, losing strength, and falling to the ground—compared to a mountain summit shattered by a thunderbolt.