Shloka 12
विराटसभायां पाण्डवानां प्रवेशः — Arjuna’s Encomium of Yudhiṣṭhira in Virāṭa’s Court
ततो गजे राजनि चैव भिन्ने भग्ने विकर्णे च सपादरक्षे । गाण्डीवमुक्तिविशिखेै: प्रणुन्ना- स््ते योधमुख्या: सहसापजग्मु:
tato gaje rājani caiva bhinne bhagne vikarṇe ca sapādarākṣe | gāṇḍīvamuktiviśikhaiḥ praṇunnās te yodhamukhyāḥ sahasā pajagmuḥ ||
Rồi khi voi chúa và vua Kuru đều bị thương, và khi Vikarṇa cùng đám bộ binh hộ vệ chân voi bị đánh tan phải bỏ chạy, các dũng tướng hàng đầu, bị những mũi tên phóng ra từ cung Gāṇḍīva hành hạ, liền hoảng hốt bỏ chiến trường mà chạy. Cảnh ấy cho thấy niềm kiêu hãnh võ trận sụp đổ trước tài nghệ và ý chí vượt trội, và nỗi sợ có thể nhanh chóng làm tan rã sự gắn kết của cả một đạo quân.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility of battlefield morale: when leadership and key supports (king, war-elephant, guards) are wounded or routed, even prominent warriors may abandon the field. Ethically, it contrasts steadfast kṣatriya resolve with the human tendency toward fear when faced with overwhelming force.
A decisive volley from the Gāṇḍīva wounds the royal elephant and the Kuru king; Vikarṇa, along with the elephant’s foot-guards, is routed. Under the pressure of Arjuna’s arrows, the leading warriors suddenly flee the battlefield.