Shloka 6
Adhyāya 6: Kaṅka (Yudhiṣṭhira) Seeks Refuge in Virāṭa’s Assembly
स्तोतुं प्रचक्रमे भूयो विविधै: स्तोत्रसम्भवै: । आमन्त्र्य दर्शनाकाड्क्षी राजा देवीं सहानुज:,तत्पश्चात् भाइयोंसहित राजा युधिष्ठिरने देवीके दर्शनकी अभिलाषा रखकर नाना प्रकारके स्तुतिपरक नामोंद्वारा उन्हें सम्बोधित करके पुनः उनकी स्तुति प्रारम्भ की --इच्छानुसार उत्तम वर देनेवाली देवि! तुम्हें नमस्कार है। सच्चिदानन्दमयी कृष्णे! तुम कुमारी और ब्रह्मचारिणी हो। तुम्हारी अंगकान्ति प्रभातकालीन सूर्यके सदृश लाल है । तुम्हारा मुख पूर्णिमाके चन्द्रमाकी भाँति आह्वाद प्रदान करनेवाला है मेरी कृपासे तुम्हें सुख और आरोग्य सुलभ होगा। लोकमें जो मनुष्य मेरा कीर्तन और स्तवन करेंगे, वे पापरहित होंगे और मैं संतुष्ट होकर उन्हें राज्य, बड़ी आयु, नीरोग शरीर और पुत्र प्रदान करूँगी। राजन! जैसे तुमने मेरा स्मरण किया है, इसी प्रकार जो लोग परदेशमें रहते समय, नगरमें, युद्धमें, शत्रुओंद्वारा संकट प्राप्त होनेपर, घने जंगलोंमें, दुर्गम मार्गमें, समुद्रमें तथा गहन पर्वतपर भी मेरा स्मरण करेंगे, उनके लिये इस संसारमें कुछ भी दुर्लभ न होगा। पाण्डवो! जो इस उत्तम स्तोत्रको भक्तिभावसे सुनेगा या पढ़ेगा, उसके सम्पूर्ण कार्य सिद्ध हो जायँगे। मेरे कृपाप्रसादसे विराटनगरमें रहते समय तुम सब लोगोंको कौरवगण अथवा उस नगरके निवासी मनुष्य नहीं पहचान सकेंगे। शत्रुओंका दमन करनेवाले राजा युधिष्ठिरसे ऐसा कहकर वरदायिनी देवी दुर्गा पाण्डवोंकी रक्षाका भार ले वहीं अन्तर्धान हो गयी ।। इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि पाण्डवप्रवेशपर्वणि दुर्गास्तवे षष्ठो5ध्याय:
stotuṁ pracakrame bhūyo vividhaiḥ stotrasambhavaiḥ | āmantṛya darśanākāṅkṣī rājā devīṁ sahānujaiḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: Bấy giờ vua Yudhiṣṭhira, khát khao được diện kiến trực tiếp Nữ Thần và có các em cùng đi, lại bắt đầu tán dương Người—xưng tụng bằng nhiều danh xưng và mỹ hiệu rút từ các bài thánh ca. Cảnh ấy nêu rõ tư thế của dharma nơi lòng khiêm cung: trước khi bước vào cuộc ẩn thân và hiểm nguy, vị vua chính trực tìm sự che chở thiêng liêng không bằng sức mạnh, mà bằng lời khẩn cầu cung kính và lòng sùng tín.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic ethic of seeking strength through reverence and right intention: before entering a perilous phase, the king turns to disciplined devotion (stotra, āmantṛya) and asks for divine darśana, modeling humility and reliance on higher order rather than arrogance.
Vaiśaṃpāyana narrates that Yudhiṣṭhira, accompanied by his brothers, resumes the hymn to the Goddess, invoking her with many sacred epithets and yearning for her appearance (darśana). This sets the devotional frame for the Pāṇḍavas’ impending stay in Virāṭa’s realm.