Shloka 21
कृप-अर्जुन रथयुद्धम्
Kṛpa–Arjuna Chariot Engagement
Devanagari script
भीष्म: प्रस्थाप्य राजानं गोधनं तदनन्तरम् । सेनामुख्यान् व्यवस्थाप्य व्यूहितुं सम्प्रचक्रमे,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! महात्मा भीष्मकी कही हुई यह बात सबको पसंद आ गयी। फिर कौरवोंके राजा दुर्योधनने वैसा ही किया। पहले राजा दुर्योधनको और उसके बाद गोधनको भेजकर सेनापतियोंको व्यवस्थित करके भीष्मजीने सेनाका व्यूह बनानेकी तैयारी की
Transliteration
bhīṣmaḥ prasthāpya rājānaṃ godhanaṃ tadanantaram | senāmukhyān vyavasthāpya vyūhituṃ sampracakrame ||
Translation
Vaiśampāyana nói: Sau khi sai phái nhà vua đi trước, rồi lập tức cho chuyển theo của cải là đàn gia súc, Bhīṣma—đã sắp đặt các tướng lĩnh chủ chốt vào đúng vị trí—bắt đầu chuẩn bị bày binh bố trận.
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रस्थाप्यhaving sent forth / having dispatched
प्रस्थाप्य:
TypeVerb
Rootप्र-स्था (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Prior action (having caused to depart/sent forth)
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
गोधनम्cattle/wealth of cows
गोधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोधन
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तरम्immediately after / thereafter
अनन्तरम्:
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर
FormAdverb
सेनामुख्यान्the chiefs/leaders of the army
सेनामुख्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootसेनामुख्य
FormMasculine, Accusative, Plural
व्यवस्थाप्यhaving arranged / having stationed
व्यवस्थाप्य:
TypeVerb
Rootवि-अव-स्था (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Prior action (having arranged/posted)
व्यूहितुम्to form an array / to arrange (the troops) in formation
व्यूहितुम्:
TypeVerb
Rootव्यूह (धातु: व्यूह्/व्यूहय् in causative usage)
Formतुमुन् (infinitive), Active (usage), Purpose (to arrange in battle-array)
सम्प्रचक्रमेset about / began / proceeded
सम्प्रचक्रमे:
TypeVerb
Rootसम्-प्र-क्रम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), Ātmanepada, Third, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaB
BhīṣmaD
DuryodhanaK
Kaurava armyG
godhana (cattle-wealth)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes