Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Virata Parva, Shloka 2

Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)

याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूषन्ती विशाम्पते । आवसत्‌ परिचारार्हा सुदु:खं जनमेजय

yājñasenī sudeṣṇāṃ tu śuśrūṣantī viśāmpate | āvasat paricārārhā suduḥkhaṃ janamejaya ||

Vaiśampāyana nói: Hỡi Janamejaya, bậc chúa của muôn dân—Draupadī, con gái Yajñasena (Yājñasenī), tuy đáng được hầu hạ như một bậc vương phi, vẫn phải sống nơi ấy trong cảnh khốn cùng, hầu cận hoàng hậu Sudeṣṇā tại triều đình Matsya. Câu kệ nêu bật đời sống ẩn thân của các Pāṇḍava ở thành Virāṭa: ngay cả người cao quý cũng vì dharma và thế sự mà nhận vai trò khiêm hạ, chịu gian lao mà không để lộ thân phận.

याज्ञसेनीYajñasenī (Draupadī)
याज्ञसेनी:
Karta
TypeNoun
Rootयाज्ञसेनी
FormFeminine, Nominative, Singular
सुदेष्णाम्Sudeshnā
सुदेष्णाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुदेष्णा
FormFeminine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शुश्रूषन्तीserving, attending upon
शुश्रूषन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootशुश्रूष्
FormFeminine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular
आवसत्dwelt, lived
आवसत्:
TypeVerb
Rootवस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
परिचारार्हाworthy of being served/attended
परिचारार्हा:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिचारार्हा
FormFeminine, Nominative, Singular
सुदुःखम्very painful, great misery
सुदुःखम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुदुःख
FormNeuter, Accusative, Singular
जनमेजयO Janamejaya
जनमेजय:
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
Y
Yājñasenī (Draupadī)
S
Sudeṣṇā

Educational Q&A

The verse highlights dharmic endurance: even those of royal stature may accept menial-seeming service when duty and circumstance require it. True nobility is shown through self-restraint, patience, and steadfastness in adversity, not merely through external status.

During the Pandavas’ period of concealment in the Matsya realm, Draupadī lives in the palace as an attendant to Queen Sudeṣṇā. Though naturally fit to be served, she remains there with great hardship, maintaining the disguise and protecting the larger mission of completing the incognito year.