Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Virata Parva, Shloka 18

Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)

“क्या तुम कामदेवके अंगोंसे क्रीड़ा करनेवाली अतिशय रूपवती रति हो? सुभ्रु! तुम चन्द्रमाकी परम उत्तम प्रभाके समान अत्यन्त उद्भासित हो रही हो ।।

api cekṣaṇapakṣmāṇāṁ smitaṁ jyotsnopamaṁ śubham | divyāṁśuraśmibhir vṛttaṁ divyakāntimanoramam ||

Vaiśampāyana nói: “Nàng có phải là Rati, tuyệt sắc giai nhân vui đùa cùng thân thể của thần Ái Dục (Kāmadeva) chăng? Hỡi người mày ngài, nàng rạng rỡ như ánh trăng thượng hảo. Mi mắt khép hờ và nụ cười cát tường của nàng tựa ánh trăng, làm lòng người hoan lạc. Khuôn mặt như trăng của nàng, được bao quanh bởi những tia sáng thiêng, tỏa ra vẻ huy hoàng siêu phàm khiến tâm trí say đắm. Thấy vậy, trong khắp thế gian này, có người đàn ông nào lại không rơi vào quyền lực của dục vọng?”

अपिalso; even; moreover
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
ईक्षणof the eyes / of the seeing (i.e., eyes)
ईक्षण:
Sambandha
TypeNoun
Rootईक्षण
FormNeuter, Genitive, Plural
पक्ष्माणाम्of the eyelashes
पक्ष्माणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootपक्ष्मन्
FormNeuter, Genitive, Plural
स्मितम्smile
स्मितम्:
Karta
TypeNoun
Rootस्मित
FormNeuter, Nominative, Singular
ज्योत्स्नाwith moonlight
ज्योत्स्ना:
Karana
TypeNoun
Rootज्योत्स्ना
FormFeminine, Instrumental, Singular
उपमम्comparable (to); like
उपमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootउपम
FormNeuter, Nominative, Singular
शुभम्auspicious; beautiful
शुभम्:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ
FormNeuter, Nominative, Singular
दिव्यdivine
दिव्य:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अंशुray; beam
अंशु:
Karta
TypeNoun
Rootअंशु
FormMasculine, Nominative, Singular
रश्मिभिःwith rays
रश्मिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootरश्मि
FormMasculine, Instrumental, Plural
आवृतम्covered; enveloped
आवृतम्:
Karta
TypeVerb
Rootआवृत
Formक्त (past passive participle), वृ (वृञ्) / वृत् (to cover) with आ-, Neuter, Nominative, Singular
दिव्यdivine
दिव्य:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormFeminine, Accusative, Singular
कान्तिम्splendor; beauty; radiance
कान्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootकान्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
मनोरमम्charming; delightful to the mind
मनोरमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootमनोरम
FormNeuter, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kāmadeva
R
Rati
C
Candra (Moon)

Educational Q&A

The verse highlights how sensory beauty can overpower self-control, implicitly warning that desire (kāma) can seize the mind when one is captivated by outward charm; ethical steadiness requires vigilance over the senses.

Vaiśampāyana narrates a scene of admiration in which a woman’s beauty is described through lunar imagery—moonlight-like smile and radiant face—suggesting that any man who beholds her would be stirred by desire.