Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

अध्याय ९० — लोमशोपदेशः तथा तीर्थयात्रानिश्चयः

Lomaśa’s Counsel and the Resolve for Pilgrimage

ऋषिभिद्देवकलल्‍पैश्नव सेवितानि महात्मभि: । चरच्नेतानि कौन्तेय सहितो ब्राह्मणर्षभै: । भ्रातृभिश्च महाभागैरुत्कण्ठां विहरिष्यसि,जहाँ महायोगी आदिदेव भगवान्‌ मधुसूदन विराजमान हैं वह स्थान पुण्योंका भी पुण्य है। इस विषयमें तुम्हें संशय नहीं होना चाहिये। राजन! पृथ्वीपते! नरश्रेष्ठ) ये भूमण्डलके पुण्यतीर्थ और आश्रम आदि कहे गये वसु, साध्य, आदित्य, मरुद्गण, अश्विनीकुमार तथा देवोपम महात्मा मुनि इन सब तीर्थोंका सेवन करते हैं। कुन्तीनन्दन! तुम श्रेष्ठ ब्राह्मणों और महान्‌ सौभाग्यशाली भाइयोंके साथ इन तीर्थोमें विचरते रहोगे तो अर्जुनके लिये तुम्हारी मिलनेकी उत्कट इच्छा अर्थात्‌ विरहव्याकुलता शान्त हो जायगी

ṛṣibhir devakalpaiś ca nityaṁ sevitāni mahātmabhiḥ | caran etāni kaunteya sahito brāhmaṇarṣabhaiḥ | bhrātṛbhiś ca mahābhāgair utkaṇṭhāṁ viharīṣyasi ||

Dhaumya nói: “Những chốn linh thiêng này luôn được các đại hiền có đại tâm, tựa như chư thiên, lui tới. Hỡi con của Kuntī, khi ngươi đi qua những nơi ấy cùng các bà-la-môn bậc nhất và những huynh đệ phúc đức, nỗi khắc khoải trong lòng ngươi sẽ được giải tỏa. Cuộc hành hương ấy không phải chỉ là cuộc đi đường: nó làm tâm vững lại, gột rửa sầu muộn, và biến nỗi ly biệt thành sức chịu đựng có kỷ luật, nhờ được gần gũi các cộng đồng thánh thiện và những địa điểm tẩy tịnh.”

ऋषिभिःby sages
ऋषिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Instrumental, Plural
देवकल्पैःby god-like (ones)
देवकल्पैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदेवकल्प
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सेवितानिfrequented/visited
सेवितानि:
TypeVerb
Rootसेव्
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Plural
महात्मभिःby great-souled (men)
महात्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
चरन्wandering/roaming
चरन्:
Karta
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular
एतानिthese
एतानि:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Plural
कौन्तेयO son of Kunti
कौन्तेय:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Vocative, Singular
सहितःtogether (with)
सहितः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणर्षभैःwith bull-like Brahmins / best of Brahmins
ब्राह्मणर्षभैः:
Karana
TypeNoun
Rootब्राह्मणर्षभ
FormMasculine, Instrumental, Plural
भ्रातृभिःwith brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
महाभागैःwith very fortunate (ones)
महाभागैः:
Karana
TypeAdjective
Rootमहाभाग
FormMasculine, Instrumental, Plural
उत्कण्ठाम्longing/ardent yearning
उत्कण्ठाम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्कण्ठा
FormFeminine, Accusative, Singular
विहरिष्यसिyou will roam/enjoy (wandering)
विहरिष्यसि:
TypeVerb
Rootविहर्
FormSimple future (लृट्), Second, Singular, Parasmaipada

धौम्य उवाच

D
Dhaumya
K
Kaunteya (son of Kuntī)
B
Brahmins (brāhmaṇarṣabhas)
B
Brothers (the Pāṇḍavas collectively)
S
Sages (ṛṣis)
T
Tīrthas / sacred places (implied by etāni sevitāni)

Educational Q&A

Pilgrimage to revered sacred sites—kept alive by the presence of sages and exemplary people—disciplines sorrow and transforms painful longing into steadiness, purity, and resilience.

Dhaumya counsels the son of Kuntī that traveling among holy places with learned Brahmins and his brothers will calm his intense yearning and distress, because these sites are continually sanctified by godlike sages.