Shloka 32
अध्याय ९० — लोमशोपदेशः तथा तीर्थयात्रानिश्चयः
Lomaśa’s Counsel and the Resolve for Pilgrimage
पुण्यानामपि तत् पुण्यमत्र ते संशयोअस्तु मा । एतानि राजन् पुण्यानि पृथिव्यां पृथिवीपते,जहाँ महायोगी आदिदेव भगवान् मधुसूदन विराजमान हैं वह स्थान पुण्योंका भी पुण्य है। इस विषयमें तुम्हें संशय नहीं होना चाहिये। राजन! पृथ्वीपते! नरश्रेष्ठ) ये भूमण्डलके पुण्यतीर्थ और आश्रम आदि कहे गये वसु, साध्य, आदित्य, मरुद्गण, अश्विनीकुमार तथा देवोपम महात्मा मुनि इन सब तीर्थोंका सेवन करते हैं। कुन्तीनन्दन! तुम श्रेष्ठ ब्राह्मणों और महान् सौभाग्यशाली भाइयोंके साथ इन तीर्थोमें विचरते रहोगे तो अर्जुनके लिये तुम्हारी मिलनेकी उत्कट इच्छा अर्थात् विरहव्याकुलता शान्त हो जायगी
puṇyānām api tat puṇyam atra te saṁśayo 'stu mā | etāni rājan puṇyāni pṛthivyāṁ pṛthivīpate ||
Dhaumya nói: “Ngay giữa những điều thánh thiện, nơi ấy là thánh thiện bậc nhất—chớ để lòng ngươi còn nghi hoặc. Hỡi Đại vương, chúa tể cõi đất: đây là những chốn linh thiêng trên mặt đất. Nơi nào Đại Du-gi, Thần Chủ nguyên thủy, Bhagavān Madhusūdana an trụ, nơi ấy chính là ‘sự thánh khiết của mọi thánh khiết’. Khi đi lại giữa những tīrtha và āśrama như thế cùng các bà-la-môn ưu tú và những huynh đệ phúc đức, nỗi sầu và sự bồn chồn do ly biệt sẽ lắng xuống, và tâm ngươi sẽ được an định trong dharma.”
धौम्य उवाच
Educational Q&A
True sanctity is not merely ritual but contact with the highest divine presence and dharmic environments (tīrthas and āśramas). Such association removes doubt, steadies the mind, and transforms grief into calm through merit, discipline, and devotion.
Dhaumya addresses the king (Yudhiṣṭhira in context) and assures him that certain pilgrimage places are supremely holy—especially where Madhusūdana abides. He encourages continued wandering among tīrthas with brāhmaṇas and brothers so that the pain of separation (notably from Arjuna, per the traditional gloss) will subside.