Shloka 5
Udīcī-diśi Tīrtha-kīrtana
Northern Sacred Places Enumeration
अपि चात्र महायोगी मार्कण्डेयो महायशा: । अनुवंश्यां जगौ गाथां नृगस्य धरणीपते:,इस विषयमें हमारे सुननेमें आया है कि महायोगी एवं महायशस्वी मार्कण्डेयने यजमान राजा नृगके सामने उनके वंशके योग्य यशोगाथाका वर्णन इस प्रकार किया था --'पयोष्णीके तटपर उत्तम वाराहतीर्थमें यज्ञ करनेवाले राजा नृगके यज्ञमें इन्द्र सोमपान करके मस्त हो गये थे और प्रचुर दक्षिणा पाकर ब्राह्मणलोग भी हर्षोल्लाससे पूर्ण हो गये थे।” पयोष्णीका जल हाथसे उठाया गया हो या धरतीपर पड़ा हो अथवा वायुके वेगसे उछलकर अपने ऊपर पड़ गया हो तो वह जन्मसे लेकर मृत्युपर्यन्त किये हुए समस्त पापोंको हर लेता है
api cātra mahāyogī mārkaṇḍeyo mahāyaśāḥ | anuvaṁśyāṁ jagau gāthāṁ nṛgasya dharaṇīpateḥ ||
Dhaumya nói: “Về việc này, người ta kể rằng đại du-già, bậc lừng danh Markandeya, đã từng ngâm một khúc ca tán dương xứng đáng với dòng dõi, nói về vua Nṛga, chúa tể cõi đất. Tương truyền rằng trong lễ tế của Nṛga tại Varāha-tīrtha tối thắng bên bờ sông Payoṣṇī, Indra đã hân hoan ngây ngất sau khi uống Soma; còn các Bà-la-môn cũng tràn đầy vui mừng vì nhận được nhiều lễ vật (dakṣiṇā). Sức thanh tẩy của nơi ấy và của dòng nước ấy thật như vậy: chỉ cần một lần chạm—dù nước được vốc trong tay, rơi xuống đất, hay bị gió hất bắn lên thân—cũng rửa sạch mọi tội lỗi tích tụ từ lúc sinh cho đến khi chết.”
धौम्य उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical-religious ideal that yajña (sacrifice) supported by generous dakṣiṇā (gifts) and reverence for tīrthas fosters communal well-being and spiritual purification; sacred waters are portrayed as instruments of moral cleansing, encouraging pilgrimage, restraint, and renewed commitment to dharma.
Dhaumya introduces a remembered account: the sage Markandeya recited a praise-song about King Nṛga. The scene recalls Nṛga’s sacrifice at Varāha-tīrtha on the Payoshṇī, where Indra drinks Soma and the Brahmins rejoice after receiving abundant gifts, underscoring the sanctity of the place and the purifying power attributed to its waters.