Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Avanti–Narmadā–Puṣkara Tīrtha-Kathana (धौम्यकथितं तीर्थवर्णनम्)

पवित्रमृषिभिर्जुष्ट पुण्यं पावनमुत्तमम्‌ । गड़्ायमुनयोववीर संगमं लोकविश्रुतम्‌,“वीरवर! गंगा और यमुनाका परम उत्तम पुण्यमय पवित्र संगम सम्पूर्ण जगत्‌में विख्यात है और बड़े-बड़े महर्षि उसका सेवन करते हैं

pavitram ṛṣibhir juṣṭaṁ puṇyaṁ pāvanam uttamam | gaṅgā-yamunayor vīra saṅgamaṁ loka-viśrutam ||

Vaiśampāyana nói: “Hỡi bậc anh hùng ưu tú, nơi hợp lưu của sông Gaṅgā và Yamunā—cực kỳ thanh tịnh, đầy công đức và năng lực tẩy uế—lừng danh khắp thế gian. Các đại hiền triết tìm đến đó nương tựa, vì ấy là thánh địa gột rửa và nâng đỡ những ai đến với lòng cung kính.”

पवित्रम्pure, sacred
पवित्रम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपवित्र
FormNeuter, Nominative, Singular
ऋषिभिःby sages
ऋषिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Instrumental, Plural
जुष्टम्frequented/cherished (by)
जुष्टम्:
Karta
TypeAdjective
Rootजुष्ट
FormNeuter, Nominative, Singular
पुण्यम्meritorious, holy
पुण्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormNeuter, Nominative, Singular
पावनम्purifying
पावनम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपावन
FormNeuter, Nominative, Singular
उत्तमम्supreme, excellent
उत्तमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Nominative, Singular
गङ्गा-यमुनयोःof (the rivers) Ganga and Yamuna
गङ्गा-यमुनयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगङ्गा + यमुना
FormFeminine, Genitive, Dual
वीरO hero
वीर:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
सङ्गमम्confluence
सङ्गमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसङ्गम
FormMasculine, Accusative, Singular
लोक-विश्रुतम्renowned in the world
लोक-विश्रुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootलोक + विश्रुत
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
Gaṅgā (Ganges)
Y
Yamunā
S
Saṅgama (confluence of Gaṅgā and Yamunā)
Ṛṣis (sages)

Educational Q&A

The verse highlights tīrtha-dharma: certain sacred places, especially river confluences, are esteemed as supremely purifying and merit-bestowing. Reverent approach to such tīrthas supports ethical renewal and spiritual cleansing.

Vaiśampāyana describes to a heroic listener the famed confluence of the Gaṅgā and Yamunā, emphasizing its universal renown and the fact that great sages frequent it, thereby underscoring its sanctity within the broader tīrtha-yātrā context of Vana Parva.