Previous Verse
Next Verse

Shloka 86

नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः

Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city

अन्वेषमाणा भर्तारें नलं रणविशारदम्‌ । महात्मानं कृतास्त्रं च विचरामीह दु:खिता,“मेरे पति महामना नल युद्धकलामें कुशल और सम्पूर्ण अस्त्र-शस्त्रोंके विद्वान्‌ हैं। मैं उन्हींकी खोज करती हुई वन, पर्वत, सरोवर, नदी, गड्ढे और सभी जंगलोंमें दुःखी होकर घूमती हूँ

anveṣamāṇā bhartāraṁ nalaṁ raṇaviśāradaṁ | mahātmānaṁ kṛtāstraṁ ca vicarāmīha duḥkhitā ||

“Tìm kiếm phu quân ta là Nala—bậc tinh thông chiến trận, đại hồn, và đã được rèn luyện trọn vẹn về binh khí—ta lang thang nơi đây trong sầu khổ.”

अन्वेषमाणाseeking
अन्वेषमाणा:
Karta
TypeVerb
Rootअन्वेष् (धातु) → अन्वेषमाण (शतृ-प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भर्तारम्husband
भर्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नलम्Nala
नलम्:
Karma
TypeNoun
Rootनल
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रणविशारदम्skilled in battle
रणविशारदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरण-विशारद
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महात्मानम्great-souled one
महात्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहात्मन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृतास्त्रम्trained/versed in weapons
कृतास्त्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत-अस्त्र
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
विचरामिI wander
विचरामि:
TypeVerb
Rootवि-चर्
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
दुःखिताsorrowful
दुःखिता:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःखित
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

बृहृदश्च उवाच

B
Bṛhadaśva
N
Nala

Educational Q&A

The verse highlights steadfast marital fidelity and perseverance in adversity: even in suffering, one continues one’s rightful commitment (dharma) with courage and constancy.

Bṛhadaśva, narrating the Nala–Damayantī episode, voices Damayantī’s plight: she is wandering in grief, searching for her lost husband Nala, whom she remembers as noble and highly skilled in warfare and weapons.