Shloka 16
विदुर-धृतराष्ट्रसंवादः
Vidura–Dhṛtarāṣṭra Dialogue on Rajadharma and Restitution
ध्रुवं विनाशो नृप कौरवाणां न वै श्रेयो धृतराष्ट्र: परैति । यथा च पर्णे पुष्करस्यावसिक्तं जल न तिषछेत् पथ्यमुक्ते तथास्मिन्,राजन! राजा धृतराष्ट्र कल्याणकारी उपाय नहीं ग्रहण करते हैं, अत: यह निश्चय जान पड़ता है कि कौरवकुलका विनाश अवश्यम्भावी है। जैसे कमलके पत्तेपर डाला हुआ जल नहीं ठहर सकता, उसी प्रकार कही हुई हितकर बात राजा धृतराष्ट्रके मनमें स्थान नहीं पाती है
dhruvaṁ vināśo nṛpa kauravāṇāṁ na vai śreyo dhṛtarāṣṭraḥ paraiti | yathā ca parṇe puṣkarasyāvasiktaṁ jalaṁ na tiṣṭhet pathyam ukte tathāsmin, rājan |
Vidura cảnh báo nhà vua: “Tâu Đại vương, sự diệt vong của dòng Kaurava nay đã chắc chắn, vì Dhṛtarāṣṭra không hướng về điều thật sự lợi ích. Như nước đổ trên lá sen không thể đọng lại, cũng vậy, lời khuyên lành—dẫu nói thẳng—không tìm được chỗ dừng trong tâm trí Dhṛtarāṣṭra.”
विदुर उवाच
Educational Q&A
A ruler’s welfare depends on receptivity to truthful, beneficial counsel (śreya/pathya). When advice cannot ‘stick’ due to attachment and partiality, decline becomes certain; the lotus-leaf simile illustrates the mind that refuses moral instruction.
Vidura addresses the king and criticizes Dhṛtarāṣṭra’s inability to accept corrective guidance regarding the Kauravas’ conduct. He foresees the Kaurava clan’s impending ruin because the king will not adopt measures that would bring peace and righteousness.