Shloka 25
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
Devanagari script
अतिवेलं हि योर्दशर्थार्थी नेतरावनुतिष्ठति । स वध्य: सर्वभूतानां ब्रह्म॒हेव जुगुप्सित:,'जो केवल अर्थके ही संग्रहकी अत्यन्त इच्छा रखनेवाला है और धर्म एवं कामका अनुष्ठान नहीं करता है, वह ब्रह्महत्यारेके समान घृणाका पात्र है और सभी प्राणियोंके लिये वध्य है
Translation
Kẻ nào chỉ khát khao tích lũy artha (tài lợi) đến mức quá độ mà không thực hành dharma và kāma, kẻ ấy đáng ghê tởm như kẻ sát hại Bà-la-môn, và đối với mọi loài đều là kẻ đáng bị trừng phạt đến chết.
Word by Word
अतिवेलम्excessively; beyond proper limit
अतिवेलम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअतिवेल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थार्थीdesirous of wealth (only for wealth)
अर्थार्थी:
Karta
TypeAdjective
Rootअर्थार्थिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मार्थीdesirous of dharma
धर्मार्थी:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मार्थिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
इतरौthe other two (i.e., dharma and kāma / or the remaining two aims)
इतरौ:
Karma
TypeAdjective
Rootइतर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Dual
अनुतिष्ठतिpractises; performs; follows
अनुतिष्ठति:
TypeVerb
Rootअनु-स्था (धातु)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
वध्यःfit to be slain; punishable by death
वध्यः:
TypeAdjective
Rootवध्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
TypeNoun
Rootसर्वभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Plural
ब्रह्महाa slayer of a brāhmaṇa (brahma-killer)
ब्रह्महा:
TypeNoun
Rootब्रह्महन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
जुगुप्सितःdetested; abhorred
जुगुप्सितः:
TypeAdjective
Rootजुगुप्सित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गुप्/गोपाय् in desiderative sense 'to loathe')
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Meter (Chandas)
Sandhi Notes