Shloka 51
यक्ष उवाच कि क्षत्रियाणां देवत्वं कश्न धर्म: सतामिव । कश्नैषां मानुषो भाव: किमेषामसतामिव
yakṣa uvāca: kiṁ kṣatriyāṇāṁ devatvaṁ kaś ca dharmaḥ satām iva | ka eṣāṁ mānuṣo bhāvaḥ kim eṣām asatām iva ||
Dạ-xoa nói: “Ở một Sát-đế-lỵ (kṣatriya), điều gì khiến người ấy ‘như thần’? Pháp nào nơi người ấy giống với hạnh kiểm của bậc hiền thiện? Điều gì nơi người ấy chỉ là phận người? Và điều gì nơi người ấy giống lối của kẻ bất thiện?”
यक्ष उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral analysis of kṣatriya character by separating four layers: the ‘godlike’ excellence, the virtue aligned with the good, the ordinary human element, and the tendency that mirrors the wicked—inviting discernment about true righteous leadership.
In the Yakṣa–Yudhiṣṭhira dialogue of the Vana Parva, the Yakṣa tests the responder through probing questions. Here he asks for a nuanced definition of a kṣatriya’s nature and conduct across virtuous, human, and unvirtuous dimensions.