Shloka 3
स दीर्घमुष्णं नि:श्वस्य शोकबाष्पपरिप्लुत: । तान् दृष्टवा पतितान् भ्रातृन् सर्वाश्विन्तासमन्वितः
sa dīrgham uṣṇaṁ niḥśvasya śokabāṣpapariplutaḥ | tān dṛṣṭvā patitān bhrātṝn sarvāśvintāsamanvitaḥ dharmaputro mahābāhur vilalāpa suvistaram ||
Hít một hơi dài nóng rực, mắt đẫm lệ sầu, Dharmaputra Yudhiṣṭhira—bậc dũng sĩ tay mạnh—nhìn các em mình ngã gục và, bị mọi nỗi lo âu vây phủ, than khóc thật lâu. Cảnh ấy nhấn mạnh sức nặng đạo lý của tình thân và trách nhiệm: nỗi đau của vị vua công chính không chỉ là mất mát riêng tư, mà còn là ý thức nghiền nát rằng bổn phận đang bị đe dọa khi người ruột thịt của mình bị quật ngã.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how even the most dharma-oriented person is shaken when duty and kinship collide with catastrophe. Yudhiṣṭhira’s tears and ‘hot sigh’ portray the moral and emotional burden of leadership: righteousness is tested not in calm, but amid loss, fear, and responsibility for one’s own.
Vaiśaṃpāyana narrates that Yudhiṣṭhira sees his brothers lying fallen. Overcome with grief and anxious thoughts, he exhales long, burning sighs, is drenched in tears, and laments for a long time.