Shloka 8
वैशम्पायनजी कहते हैं--नृपश्रेष्ठ! कुन्ती शापसे अत्यन्त डरकर मन-ही-मन तरह- तरहकी बातें सोच रही थी। उसके सारे अंग मोहसे व्याप्त हो रहे थे। वह बार-बार आश्चर्यचवकित हो रही थी। एक ओर तो वह शापसे आतंकित थी, दूसरी ओर उसे भाई- बन्धुओंका भय लगा हुआ था। भूपाल! उस दशामें वह लज्जाके कारण विशृंखल वाणीद्वारा सूर्यदेवसे इस प्रकार बोली ।। कुन्त्युवाच पिता मे प्रियते देव माता चान्ये च बान्धवा: । न तेषु प्रियमाणेषु विधिलोपो भवेदयम्,कुन्तीने कहा--देव! मेरे पिता, माता तथा अन्य बान्धव जीवित हैं। उन सबके जीते- जी स्वयं आत्मदान करनेपर कहीं शास्त्रीय विधिका लोप न हो जाय?
vaiśampāyana uvāca |
nṛpaśreṣṭha! kuntī śāpāt atyantaṁ bhītvā manasā bahudhā vicintayantī āsīt | tasyāḥ sarvāṅgāni mohena vyāptāni babhūvuḥ | sā punaḥ punaḥ vismayam ājagāma | ekato hi śāpāt trastā, aparato bhrātṛ-bandhūnāṁ bhayam āśaṅkamānā | bhūpāla! sā tathāvasthāyāṁ lajjayā visṛṣṭa-vāṇī sūryadevaṁ praty evaṁ uvāca ||
kuntī uvāca |
pitā me priyate deva mātā cānye ca bāndhavāḥ |
na teṣu priyamāṇeṣu vidhilopo bhaved ayam ||
Vaiśampāyana nói: Hỡi bậc vương thượng, Kuntī khiếp sợ lời nguyền nên trong lòng xoay vần muôn mối. Mê muội lan khắp thân thể; hết lần này đến lần khác nàng sững sờ kinh ngạc. Một mặt nàng run rẩy vì sợ lời nguyền, mặt khác lại lo nỗi chê trách và hiểm họa liên lụy đến anh em và thân tộc. Trong tình trạng ấy, vì hổ thẹn và lời nói ngập ngừng, nàng thưa với Thần Mặt Trời như sau. Kuntī nói: Lạy thần, cha con, mẹ con và các thân quyến khác vẫn còn sống. Khi họ còn sống, nếu con tự hiến thân, chẳng phải sẽ thành sự sai lệch của phép tắc—vi phạm quy phạm chính đáng hay sao?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma as lived ethical anxiety: even under divine pressure and fear, Kuntī measures her choices against śāstric propriety and the living claims of parents and kin, showing that personal desire or panic must be weighed against rule, responsibility, and social-ritual order.
Kuntī, frightened by a curse and worried about the consequences for her family, speaks hesitantly to the Sun-god. She points out that her parents and relatives are alive and asks whether yielding herself would constitute a breach of prescribed conduct (vidhilopa).