Shloka 35
Sāvitrī’s Trirātra-Vrata and Departure with Satyavān (सावित्रीव्रतनिश्चयः सहगमनं च)
एवं बहुविधं धीमान् विललाप स लक्ष्मण: । तमुवाचाथ काकुत्स्थ: सम्भ्रमेष्वप्यसम्भ्रम:,बुद्धिमान् लक्ष्मण इस प्रकार भाँति-भाँतिसे विलाप करने लगे। भगवान् श्रीराम घबराहटके समय भी घबराते नहीं थे। उन्होंने लक्ष्मणसे कहा--
evaṁ bahuvidhaṁ dhīmān vilalāpa sa lakṣmaṇaḥ | tam uvācātha kākutsthaḥ sambhrameṣv apy asambhramaḥ ||
Thế rồi, Lakṣmaṇa bậc trí giả than khóc bằng muôn lời khác nhau. Khi ấy Kākutstha (Rāma)—vững vàng ngay giữa cơn hoảng hốt rối ren—lên tiếng với chàng, lời nói điềm tĩnh và sáng suốt.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts grief-driven agitation with dharmic steadiness: true leadership and wisdom show themselves as composure (asambhrama) even when circumstances provoke panic (sambhrama).
Lakṣmaṇa, overwhelmed, laments in many ways; Rāma—identified as Kākutstha—remains calm and then speaks to Lakṣmaṇa, guiding him through the crisis with steadiness.