Shloka 186

Sāvitrī–Satyavān Vivāha: Kanyāpradāna and Āśrama-Śīla (सावित्री-सत्यवान्विवाहः)

Devanagari script

रक्षार्थे लक्ष्मणं न्यस्य प्रययौ मृगलिप्सया । विधिके विधानसे प्रेरित होकर सीताने उस मृगको लानेके लिये श्रीरामचन्द्रजीको भेजा। श्रीरामचन्द्रजी सीताका प्रिय करनेके लिये धनुष हाथमें ले लक्ष्मणको सीताकी रक्षाका भार सौंपकर मृगको लानेकी इच्छासे तुरंत चल दिये

Transliteration

rakṣārthe lakṣmaṇaṁ nyasya prayayau mṛga-lipsayā |

Translation

Mārkaṇḍeya nói: Trao cho Lakṣmaṇa trọng trách hộ vệ, Rāma lập tức lên đường, bị thôi thúc bởi khát vọng đoạt lấy con nai. Sự việc này nêu bật một căng thẳng đạo lý: ngay cả hành động có ý tốt—muốn làm vừa lòng người mình yêu—cũng có thể phơi bày những kẻ nương tựa vào mình trước hiểm nguy, nếu sự cảnh giác và bổn phận bảo hộ bị suy giảm.

Word by Word

• रक्षार्थे: for the purpose of protection
• रक्षार्थे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: रक्षा-अर्थ
• Form: Masculine, Locative, Singular

• लक्ष्मणम्: Lakshmana
• लक्ष्मणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• न्यस्य: having entrusted/placing (in charge)
• Type: Verb
• Root: नि + अस्
• Form: Absolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)

• प्रययौ: went forth
• प्रययौ: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र + या
• Form: Perfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada

• मृग-लिप्सया: with the desire to obtain a deer
• मृग-लिप्सया: Karana
• Type: Noun
• Root: मृग + लिप्सा
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Lakṣmaṇa
• the deer (mṛga)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the primacy of protective duty (rakṣā-dharma): even when acting from affection or good intention, one must weigh risks and ensure that dependents are not left vulnerable.

What is happening in the narrative?

After assigning Lakṣmaṇa to guard, the protagonist departs to pursue and obtain a deer, setting in motion circumstances where the guarded person may become exposed to danger.