Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

इन्द्रजिद्-लक्ष्मणयुद्धम्

Indrajit and Lakṣmaṇa: Escalation through Concealment

तब हृदय विदीर्ण हो जानेके कारण वीर त्रिगर्तराज मुखसे रक्त वमन करता हुआ राजा युधिष्ठिरके सामने ही जड़से कटे हुए वृक्षकी भाँति पृथ्वीपर गिर पड़ा ।। इन्द्रसेनद्वितीयस्तु रथात्‌ प्रस्कन्द्य धर्मराट्‌ | हताश्वः सहदेवस्य प्रतिपेदे महारथम्‌,इधर धर्मराज युधिष्ठिर अपने घोड़े मारे जानेके कारण सारथि इन्द्रसेनके साथ सहदेवके विशाल रथपर जा बैठे

tataḥ hṛdaya-vidīrṇa-bhāvāt vīras trigartarājaḥ mukhāt raktaṃ vaman kurvan rājñaḥ yudhiṣṭhirasya purata eva mūlataḥ chinna-vṛkṣa iva pṛthivyāṃ nipapāta | indrasedana-dvitīyas tu rathāt praskandya dharmarāṭ hātāśvaḥ sahadevasya mahārathaṃ pratipede |

Rồi vị vua Trigarta dũng mãnh, tim như bị xé nát, miệng trào máu, gục xuống ngay trước mặt vua Yudhiṣṭhira, ngã xuống đất như cây bị chặt tận gốc. Bấy giờ Indrasena (người thứ hai) nhảy khỏi chiến xa, đưa Dharmarāja Yudhiṣṭhira—vì ngựa đã bị giết—lên ngồi trên chiến xa lớn của Sahadeva.

इन्द्रसेनद्वितीयःIndrasena the second
इन्द्रसेनद्वितीयः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्रसेन-द्वितीय
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रथात्from the chariot
रथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Ablative, Singular
प्रस्कन्द्यhaving leapt down
प्रस्कन्द्य:
TypeVerb
Rootप्र-स्कन्द्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
धर्मराट्King Dharma (Yudhiṣṭhira)
धर्मराट्:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म-राज्
FormMasculine, Nominative, Singular
हताश्वःwhose horses were slain / horseless
हताश्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootहत-अश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
सहदेवस्यof Sahadeva
सहदेवस्य:
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रतिपेदेapproached / mounted / took refuge in
प्रतिपेदे:
TypeVerb
Rootप्रति-√पद्
FormPerfect, Third, Singular, Atmanepada
महारथम्the great chariot
महारथम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहा-रथ
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
Trigartarāja (king of the Trigartas)
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)
I
Indrasena (the second)
S
Sahadeva
R
ratha (chariot)
A
aśva (horses)
P
pṛthivī (earth)