Shloka 113
रामस्य सुग्रीवप्रति रोषः — हनूमता सीतादर्शनवृत्तान्तः
Rāma’s Reproach of Sugrīva; Hanūmān’s Report of Seeing Sītā
जयद्रथो नाम यदि श्रुतस्ते सौवीरराज: सुभगे स एष: । लाल रंगके घोड़ोंसे जुते हुए रथोंपर बैठकर यज्ञोंमें प्रजज्लित अग्निके समान सुशोभित होनेवाले अंगारक, कुज्जर, गुप्तक, शत्रुउ्जय, संजय, सुप्रवृद्ध, भयंकर, भ्रमर, रवि, शूर, प्रताप तथा कुहन--सौवीरदेशके ये बारह राजकुमार जिनके रथके पीछे हाथमें ध्वजा लिये चलते हैं तथा छः हजार रथी, हाथी, घोड़े और पैदल जिनका अनुगमन करते हैं, उन सौवीरराज जयद्रथका नाम तुमने सुना होगा। सौभाग्यशालिनि! ये वे ही राजा जयद्रथ दिखायी दे रहे हैं
jayadratho nāma yadi śrutaste sauvīrarājaḥ subhage sa eṣaḥ | lālarāṅgakaiḥ aśvaiḥ yuktān rathān āruhya yajñeṣu prajvalitāgnisamaḥ suśobhitaḥ aṅgārakaḥ kuñjaraḥ guptakaḥ śatruñjayaḥ sañjayaḥ supravṛddhaḥ bhayaṅkaraḥ bhramaraḥ raviḥ śūraḥ pratāpaḥ tathā kuhano—sauvīradeśasya ime dvādaśa rājaputrāḥ yasya rathasya paścāt haste dhvajāṃ dhṛtvā caranti | ṣaḍsahasrāṇi rathinaḥ hastyaśvapādātāśca yasyānugacchanti | taṃ sauvīrarājaṃ jayadrathaṃ nāma tvaṃ śrutaṃ bhaviṣyasi | saubhāgyāśālini eṣa sa eva rājā jayadratho dṛśyate ||
“Nếu nàng đã từng nghe danh Jayadratha, hỡi người phụ nữ phúc tướng—thì chính là vị này, vua xứ Sauvīra. Ngồi trên chiến xa thắng những con ngựa sắc đỏ rực, ông rực sáng như ngọn lửa tế lễ bùng lên trong nghi thức. Sau chiến xa của ông, mười hai vương tử đất Sauvīra—Aṅgāraka, Kuñjara, Guptaka, Śatruñjaya, Sañjaya, Supravṛddha, Bhayaṅkara, Bhramara, Ravi, Śūra, Pratāpa và Kuhana—mỗi người cầm cờ hiệu trong tay mà đi theo. Theo sau nữa là sáu nghìn chiến sĩ—xa binh, tượng binh, kỵ binh và bộ binh—hộ tống. Nàng hẳn đã nghe danh vua Sauvīra Jayadratha; và nay, hỡi người cát tường, chính vua Jayadratha ấy đang hiện ra nơi đây.”
कोटिक उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how royal splendor and military might can dazzle observers, yet such external grandeur is not itself a measure of righteousness. In the Mahābhārata’s ethical frame, power and display often precede moral testing—inviting the listener to distinguish appearance from dharmic conduct.
The speaker identifies a prominent approaching ruler as Jayadratha of Sauvīra, describing his chariots, red horses, banner-bearers, named princes, and the large force following him. The description functions as a formal introduction and a signal of Jayadratha’s status and potential impact on the unfolding events.