Shloka 47
रावण–मारीचसंवादः तथा मृगप्रलोभनपूर्वकं सीताहरणोपक्रमः
Rāvaṇa–Mārīca Dialogue and the Decoy-Deer Prelude to Sītā’s Abduction
उनकी दृष्टिमें निन्दा और स्तुति समान हो गयी। वे मिट्टीके ढेले, पत्थर और सुवर्णको समान समझने लगे और विशुद्ध ज्ञानयोगके द्वारा नित्य ध्यानमें तत्पर रहने लगे ।। ध्यानयोगाद् बल॑ लब्ध्वा प्राप्य बुद्धिमनुत्तमाम् । जगाम शाश्षतीं सिद्धि परां निर्वाणलक्षणाम्,ध्यानसे (परम वैराग्यका) बल पाकर उन्हें उत्तम बोध प्राप्त हुआ और उसके द्वारा उन्होंने सनातन मोक्षरूपा परम सिद्धि प्राप्त कर ली
dhyānayogād balaṁ labdhvā prāpya buddhim anuttamām | jagāma śāśvatīṁ siddhiṁ parāṁ nirvāṇalakṣaṇām ||
Trong mắt ông, lời chê và lời khen đã trở nên như nhau. Ông xem cục đất, hòn đá và vàng là đồng giá, và nhờ jñāna-yoga thanh tịnh mà luôn chuyên chú thiền định. Rồi nhờ sức mạnh đạt được từ thiền-yoga, ông chứng đắc trí tuệ vô thượng và nhờ đó đạt đến thành tựu tối cao, vĩnh cửu—giải thoát mang dấu ấn nirvāṇa.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Steady meditation (dhyāna-yoga) matures into supreme discernment (anuttamā buddhi), producing equanimity toward opposites (praise/blame; clay/stone/gold) and culminating in the highest goal—eternal liberation (nirvāṇa-lakṣaṇā parā siddhi).
Vyāsa describes a realized ascetic’s inner transformation: through sustained meditation and pure knowledge, he becomes indifferent to social approval and material valuation, and ultimately attains the final, enduring state of liberation.