Shloka 28
Rāma’s Abhiṣeka Plan, Kaikeyī’s Boon, and the Initiation of the Exile
Mārkaṇḍeya’s Account
दया सत्य च धर्मश्न त्वयि सर्व प्रतिष्ठितम् । (विशुद्धसत्त्वसम्पन्नो न त्वदन्यो5स्ति कश्नन ।) जितास्ते कर्मभिलेंका: प्राप्तोडसि परमां गतिम्,“तुमसे मिलकर हम बहुत प्रसन्न हैं और अपने ऊपर तुम्हारा अनुग्रह मानते हैं। इन्द्रियसंयम, धैर्य, संविभाग (दान), शम, दम, दया, सत्य और धर्म--ये सब गुण तुममें पूर्णरूपसे विद्यमान हैं। तुम्हारे-जैसा पवित्र अन्तःकरणवाला दूसरा कोई नहीं है। तुमने अपने शुभ कर्मोंसे सभी लोकोंको जीत लिया; परमपदको प्राप्त कर लिया
dayā satyaṃ ca dharmaś ca tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam | (viśuddha-sattva-sampanno na tvad anyo 'sti kaścana |) jitās te karmabhir lokāḥ prāpto 'si paramāṃ gatim ||
Vyāsa nói: “Lòng từ bi, chân thật và dharma—tất cả đều vững bền nơi ngươi. Với bản tính nội tâm thanh tịnh và rạng ngời, không ai sánh được với ngươi. Nhờ những hành nghiệp chính trực, ngươi đã chinh phục các cõi và đạt đến cảnh giới tối thượng.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest spiritual attainment is grounded in ethical excellence: compassion (dayā), truth (satya), and dharma. A purified inner nature (viśuddha-sattva) and righteous action (karma) are presented as the means by which one ‘wins the worlds’ and reaches the supreme goal (paramā gati).
Vyāsa addresses and praises the addressee, affirming that key virtues are fully established in him and that, through his meritorious deeds, he has attained the highest state. The tone is evaluative and honorific, functioning as a moral commendation within the Vana Parva narrative setting.