Shloka 14
Rāma’s Abhiṣeka Plan, Kaikeyī’s Boon, and the Initiation of the Exile
Mārkaṇḍeya’s Account
स्वागतं ते$स्त्विति मुनिं मुदूगल: प्रत्यभाषत । पाद्यमाचमनीयं च प्रतिपाद्यार्घ्यमुत्तमम्,मुद्गलने उनसे कहा--“महर्षे!! आपका स्वागत है, ऐसा कहकर उन्होंने पाद्य, उत्तम अर्घ्य तथा आचमनीय आदि पूजनकी सामग्री भेंट की। तत्पश्चात् उन व्रतधारी अतिथिसेवी महर्षि मुद्गलने बड़ी श्रद्धाके साथ उन्मत्त-वेशधारी भूखे तपस्वी दुर्वासाको भोजन अर्पित किया। वह अन्न बड़ा स्वादिष्ट था। वे उन्मत्त मुनि भूखे तो थे ही, परोसी हुई सारी रसोई खा गये। तब महर्षि मुद्गलने उन्हें और भोजन दिया
svāgataṃ te 'stv iti muniṃ mudūgalaḥ pratyabhāṣata | pādyam ācamanaṃ ca pratipādyārghyam uttamam ||
Mudūgala chào vị hiền triết: “Xin hoan nghênh ngài.” Rồi ông cung kính dâng đủ lễ nghi tiếp khách—nước rửa chân, nước súc miệng (ācamanīya) và lễ vật arghya thượng hảo. Cảnh ấy nêu rõ đạo lý tiếp đãi khách (atithi-dharma): dẫu là một ẩn sĩ đến bất ngờ cũng phải được tôn kính với lòng thành và nghi thức đón tiếp đúng phép.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse highlights atithi-dharma: a guest—especially a holy person—should be welcomed with respectful words and the traditional offerings (pādya, ācamana, arghya). Ethical conduct is shown through prompt, reverent hospitality rather than judgment of the visitor’s appearance or circumstances.
Mudūgala receives a visiting sage, greets him with “Welcome,” and performs the standard rites of honoring a guest by offering water for the feet, water for sipping, and an excellent arghya. It sets the stage for the broader episode of testing and exemplifying hospitality.