Shloka 12
Rāma’s Abhiṣeka Plan, Kaikeyī’s Boon, and the Initiation of the Exile
Mārkaṇḍeya’s Account
बिशभ्रच्चानियतं वेषमुन्मत्त इव पाण्डव । विकच: परुषा वाचो व्याहरन् विविधा मुनि:,पाण्डुनन्दन! दुर्वासा मुनि पागलोंकी तरह अटपटा वेष धारण किये, मूँड़ मुड़ाये और नाना प्रकारके कटु वचन बोलते हुए उस आश्रममें पधारे
bibhraś cāniyataṃ veṣam unmatta iva pāṇḍava | vikaśaḥ paruṣā vāco vyāharan vividhā muniḥ || pāṇḍunandana! durvāsā muniḥ pāgalon kī tarah aṭpaṭā veṣa dhāraṇ kiye, mūṇḍ muḍāye aur nānā prakār ke kaṭu vacan bolte hue us āśram meṃ padhāre |
Vyāsa nói: “Hỡi con cháu Pāṇḍu, hiền giả Durvāsā đến am thất ấy trong dáng vẻ thất thường, nhếch nhác như kẻ mất trí—đầu cạo trọc, buông ra đủ lời cay nghiệt.” Đoạn này nhấn mạnh rằng một bậc khổ hạnh lớn có thể trông bên ngoài gây chấn động hay gắt gỏng, nhưng sự hiện diện của ông là phép thử đối với sự nhẫn nhịn, lòng hiếu khách và sự vững bền trong dharma của chủ nhà.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Outer appearance and abrasive speech do not always indicate inner worth; the arrival of a formidable ascetic like Durvāsā functions as a dharmic test—especially of hospitality (atithi-satkara), patience, and self-restraint in the face of provocation.
Vyāsa narrates that the sage Durvāsā comes to the hermitage in an odd, unkempt guise—shaven-headed and speaking harshly—setting the stage for a tense encounter in which the hosts’ conduct and adherence to dharma will be tested.