Shloka 63
Duryodhana’s Śaraṇāgati and the Pāṇḍavas’ Resolve
Gandharva Encounter
जिस समय वे सब लोग मोहग्रस्त हो रहे थे, उसी समय पर्वतों और मेघमालाओंके समान दैत्योंकी विशाल एवं भयंकर सेना दिखायी दी। वह नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंसे सुसज्जित थी। उसके सैनिकोंकी संख्या गिनी नहीं जा सकती थी। वह भयंकर वाहिनी अनेक प्रकारकी बोली बोलती हुई भीषण गर्जना कर रही थी ।। अभ्यद्रवद् रणे देवान् भगवन्तं च शड्करम् | तैर्विसृष्टान्यनीकेषु बाणजालान्यनेकश:,उसने रणभूमिमें आकर देवताओं तथा भगवान् शंकरपर धावा बोल दिया। दैत्योंने देवताओंके सैनिकोंपर कई बार बाण-वर्षा की
markaṇḍeya uvāca | yadā te sarve mohagrastā babhūvuḥ, tadā parvata-megha-mālā-sadṛśī dānavānāṃ viśālā bhayānakā ca senā dṛśyate sma | sā nānā-vidhair astra-śastraiḥ susajjitā āsīt | tasyāḥ saṅkhyā gaṇayituṃ na śakyate sma | sā bhīṣaṇā vāhinī nānā-bhāṣāḥ pravadantī ghorāṃ garjanāṃ cakāra || abhyadravad raṇe devān bhagavantaṃ ca śaṅkaram | tair visṛṣṭāny anīkeṣu bāṇa-jālāny anekaśaḥ ||
Khi mọi người còn đang chìm trong cơn mê muội, bỗng hiện ra đạo quân Dānavas rộng lớn và ghê rợn, như núi non và từng dải mây dày. Chúng trang bị đủ mọi loại binh khí, số lượng không sao đếm xuể. Đạo quân dữ tợn ấy gào thét bằng nhiều thứ tiếng, dậy lên tiếng rống kinh hoàng. Rồi trên chiến địa, chúng xông thẳng vào chư thần và cả Thần Śaṅkara; bọn quỷ thần liên tiếp phóng những lưới tên dày đặc xuống các hàng ngũ thiên binh.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how delusion (moha) can seize even strong parties at moments of crisis, yet dharma is sustained by steadfastness and divine resolve. The terrifying appearance of adharma’s forces is not itself decisive; what matters is maintaining clarity and courage when confronted by overwhelming odds.
As the situation turns confusing and alarming, an immense demon army appears, roaring in many languages and armed to the teeth. It then charges the gods and Lord Śiva (Śaṅkara), unleashing repeated, dense volleys of arrows upon the divine formations.