Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Draupadī’s Instruction on Marital Conduct and Household Discipline (चित्तग्रहण-उपदेश)

भारती सुप्रयोगा च कावेरी मुर्मुरा तथा । तुड़्वेणा कृष्णवेणा कपिला शोण एव च

bhāratī suprayogā ca kāverī murmūrā tathā | tuḍveṇā kṛṣṇaveṇā kapilā śoṇa eva ca ||

Mārkaṇḍeya nói: “Có các sông Bhāratī và Suprayogā, lại có Kāverī và Murmūrā; cũng vậy có Tuḍveṇā, Kṛṣṇaveṇā, Kapilā, và cả sông Śoṇa.” Trong đoạn này, việc bậc hiền triết liệt kê các dòng sông linh thiêng vận hành như một bản đồ đạo đức–địa lý: nó chỉ cho người nghe đến những tīrtha, nơi người ta tìm sự thanh tẩy, tự chế và sự phục hưng dharma qua hành hương và tưởng niệm dòng nước thánh.

भारतीBhāratī (a river/name)
भारती:
Karta
TypeNoun
Rootभारती
FormFeminine, Nominative, Singular
सुप्रयोगाSuprayogā (well-applied/auspiciously flowing; a river/name)
सुप्रयोगा:
Karta
TypeNoun
Rootसुप्रयोगा
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कावेरीKāverī (river)
कावेरी:
Karta
TypeNoun
Rootकावेरी
FormFeminine, Nominative, Singular
मुर्मुराMurmurā (river/name)
मुर्मुरा:
Karta
TypeNoun
Rootमुर्मुरा
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
तुड्वेणाTuḍveṇā (river/name)
तुड्वेणा:
Karta
TypeNoun
Rootतुड्वेणा
FormFeminine, Nominative, Singular
कृष्णवेणाKṛṣṇaveṇā (the dark Veṇā; river/name)
कृष्णवेणा:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्णवेणा
FormFeminine, Nominative, Singular
कपिलाKapilā (river/name)
कपिला:
Karta
TypeNoun
Rootकपिला
FormFeminine, Nominative, Singular
शोणःŚoṇa (river)
शोणः:
Karta
TypeNoun
Rootशोण
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
B
Bhāratī (river)
S
Suprayogā (river)
K
Kāverī (river)
M
Murmūrā (river)
T
Tuḍveṇā (river)
K
Kṛṣṇaveṇā (river)
K
Kapilā (river)
Ś
Śoṇa (river)

Educational Q&A

The verse reinforces the Mahābhārata’s tīrtha ethos: remembering and visiting sacred rivers is presented as a means of inner cleansing and recommitment to dharma—cultivating restraint, truthfulness, and ethical renewal through contact with sanctifying places.

Mārkaṇḍeya is enumerating rivers as part of a broader description of holy places (tīrthas). The verse is a segment of that catalogue, naming multiple rivers revered as spiritually efficacious.